Xét nghiệm Hormon kích thích tuyến giáp (TSH)

TSH (Hormon kích thích tuyến giáp [Thyroid Stimulating Hormone]) là một glycoprotein có TLPT 28.000 dalton do thùy trước tuyến yên tiết ra dưới sự kiểm soát của một hormon của vùng dưới đồi (TRH). Khi nồng độ hormon giáp trong dòng tuần hoàn giảm xuống hay khi cơ thể phải đương đầu với tình trạng stress thực thể hay tâm thần, vùng dưới đồi bị kích thích để giải phóng ra hormon gây giải phóng hormon hướng tuyến giáp (thyrotropin – releasing hormone [TRH]). Khi được tiết ra, TRH sẽ kích thích thùy trước tuyến yên sản xuất hormone kích thích tuyến giáp (TSH). Sau đó TSH kích thích sản xuất và giải phóng triiodothyronin (T3) và thyroxin (T4). Nếu nồng độ T3 và T4 tự do trong máu tăng lên, tuyến yên bi jkisch thích để làm giảm sản xuất TSH thông qua cơ chế điều hòa ngược (feedback âm tính).

Hormone kích thích tuyến giáp (TSH) bao gồm 2 chuỗi peptid alpha và beta và một nhóm hydrocarbon. TRình tự các acid amin của chuỗi nhỏ alpha (sous unite alpha) giống hệt nhau của TSH, FSH, LH, HCG vì vậy có thể gặp các phản ứng chéo ở phụ nữ sau tuổi mãn kinh. Trái lại, trình tự các acid amin của chuỗi nhỏ beta (sous – unite beta) và các nhóm hydrocarbon của các hormon tuyến yên khác biệt nhau, vì vậy đảm bảo tính đặc hiệu hormone và miễn dịch học.

Dự trữ TSH của tuyến yên được ước tính là 4 UI. TSH hàng ngày được bài xuất vào khoảng 165 μUI với thời gian bán hủy là 50 phút. Hormon này được thải trừ chủ yếu qua đường thận dưới dạng bất hoạt.

Vị trí tác động của TSH là ở tuyến giáp. Nó được cố định trên các thụ thể của các tế bào tuyến giáp và có khả năng làm tăng:

• Tình trạng phân bó mạch và kích thước tuyến giáp
• Tình trạng bắt giữ iod của tuyến giáp
• Tổng hợp các thyroglobulin
• Tổng hợp và giải phóng các triiodothyronin (T3) và thyroxin (T4)

Mặt khác, TSH làm tăng chuyển hóa của glucose và có một tác động rõ rệt trên chuyển hóa lipid.

Bài xuất TSH của thùy trước tuyến yên được quyết định bởi các yếu tố:

1. Lượng hormon tuyến giáp tự do lưu hành trong hệ tuần hoàn:

• Trong trường hợp suy giáp, giảm T4 hay T3 kích thích tuyến yên tiết TSH
• Trong trường hợp cường giáp, tăng T4 hay T3 ức chế tuyến yên tiết TSH

2. TRH (Thyrotropin Releasing Hormone) được vùng dưới đồi bài xuất. Hormone bày kích thích tuyến yên tiết TSH

MỤC ĐÍCH VÀ CHỈ ĐỊNH XÉT NGHIỆM

1. Để chẩn đoán các tình trạng rối loạn chức năng tuyến giáp (cường giáp hay suy giáp)
2. Để chẩn đoán phân biệt nguồn gốc suy giáp là tại tuyến giáp (suy giáp tiên phát) hay ngoài tuyến giáp (thứ phát): khi tiến hành định lượng đồng thời nồng độ T4 tự do
3. Để theo dõi đáp ứng điều trị của bệnh nhân bị rối loạn chức năng tuyến giáp.

CÁCH LẤY BỆNH PHẨM

XN được tiến hành trên huyết thanh.