[Sách Dịch] Sổ tay Thận học Lâm sàng. Chương 7. Tổn thương thận cấp

Sổ tay Thận học Lâm sàng – Clinical Handbook of Nephrology
Tác giả: Brown, Robert Stephen, MD. Bản quyền © 2024 Nhà xuất bản Elsevier
Biên dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng

CHƯƠNG 7. TỔN THƯƠNG THẬN CẤP
Acute kidney injury 
Robert Stephen Brown; Alexander Goldfarb-Rumyantzev; Nathan H. Raines
Clinical Handbook of Nephrology, CHAPTER 7, 73-91

7.1 Định nghĩa Tổn thương thận cấp (AKI)¹

• Tăng creatinine huyết thanh (SCr) ≥ 0.3 mg/dL trong vòng 48 giờ; hoặc
• Tăng SCr lên ≥ 1.5 lần so với mức nền, đã biết hoặc được cho là đã xảy ra trong vòng 7 ngày trước đó; hoặc
• Lượng nước tiểu < 0.5 mL/kg/giờ trong 6 giờ.

7.2 Dịch tễ học của AKI

Tỷ lệ mắc tổn thương thận cấp (AKI) có thể được xem xét theo ba cách khác nhau:

1. Các lần tiếp xúc với hệ thống y tế với chẩn đoán chính là AKI,
2. AKI phát sinh ở những bệnh nhân nhập viện, đặc biệt là những người trong đơn vị chăm sóc tích cực (ICU), hoặc
3. AKI dẫn đến yêu cầu lọc máu.

Nhìn chung, dữ liệu cho thấy sự gia tăng tỷ lệ mắc AKI ở cả ba loại trên trong 3 thập kỷ qua. Sự gia tăng này được cho là do một số yếu tố²:

• Dân số già hóa với nhiều bệnh đi kèm hơn;
• Các loại thuốc mới có tác dụng phụ gây độc cho thận, và mức độ đa dược trị liệu cao hơn (xem mục 7.10 và 7.11);
• Tăng tần suất các thủ thuật gây nguy cơ cho chức năng thận; và
• Thay đổi định nghĩa về AKI (xem mục 7.3);
• Thay đổi thực hành chẩn đoán (ví dụ, các dấu ấn sinh học trong nước tiểu cho AKI).

Tỷ lệ mắc AKI cần lọc máu trong dân số Hoa Kỳ từ năm 2000 đến 2009 (số ca tuyệt đối & tỷ lệ mắc trên một triệu người-năm)⁴

Chẩn đoán AKI, dù có cần lọc máu hay không, đều mang theo nguy cơ tử vong tăng cao cả trong và sau khi nhập viện. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong ở những người nhập viện vì AKI đã có xu hướng ngược lại với tỷ lệ mắc AKI. Trong số những người bị AKI cần lọc máu, tỷ lệ tử vong đã giảm từ hơn 40% vào năm 1988 xuống dưới 25% vào năm 2009.⁴,⁵ Tuy nhiên, không có sự cải thiện nào về tỷ lệ tử vong, và thậm chí tỷ lệ tử vong cao hơn ở những người bệnh nặng, đã được báo cáo trong thập kỷ qua. AKI cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn (CKD) sau này,⁷,⁸ bệnh tim mạch, và tăng huyết áp (HTN).¹⁰

Do những ảnh hưởng lâu dài này, bệnh nhân bị AKI nên được theo dõi liên tục các di chứng liên quan đến thận và các di chứng khác sau khi xuất viện, ngay cả khi creatinine (Cr) của họ trở về mức nền.

7.3 Phân độ AKI¹

Hệ thống phân độ của KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) phần lớn đã thay thế các hệ thống phân độ RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss of kidney function, and End-stage kidney disease) và AKIN (Acute Kidney Injury Network) như một phương tiện để chẩn đoán và phân loại mức độ nghiêm trọng của AKI. Lưu ý việc sử dụng SCr thay vì mức lọc cầu thận ước tính (eGFR): hãy nhớ rằng các công thức được thiết kế để tính eGFR hoặc độ thanh thải creatinine (CrCl) từ nồng độ SCr không được sử dụng ở bệnh nhân bị AKI hoặc trong bất kỳ trường hợp nào mà nồng độ SCr không ổn định. Các nhà cung cấp dịch vụ y tế thường bỏ qua việc xem xét tiêu chí lượng nước tiểu (UO), điều này có thể dẫn đến bỏ sót các trường hợp và đánh giá tiên lượng không chính xác.¹¹

eGFR, Mức lọc cầu thận ước tính; SCr, creatinine huyết thanh; UO, lượng nước tiểu. Kellum J A, Lameire N, Aspelin P, et al. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) acute kidney injury work group. KDIGO clinical practice guideline for acute kidney injury. Kidney Int Suppl. 2012 2(1):1-138.