Hội chứng Cushing – Lịch Sử, Chẩn đoán và Điều trị. CHƯƠNG 12. Xét Nghiệm CRH: Nên Hay Không Nên Thực Hiện

Hội chứng Cushing – Lịch Sử, Chẩn đoán và Điều trị, ấn bản 2026.
Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Tác giả: J. Poirier, L. Martel-Duguech, I. Bourdeau và A. Lacroix. (C) 2026 Nhà xuất bản Elsevier. Bảo lưu mọi quyền.

Bản dịch của cuốn sách được xuất bản trực tuyến vì mục đích phi lợi nhuận duy nhất trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm.

CHƯƠNG 12. Xét Nghiệm CRH: Nên Hay Không Nên Thực Hiện

Nicholas A. Tritos 1,2

Đơn vị Nội tiết Thần kinh và Trung tâm Lâm sàng Khối u Tuyến yên và Nội tiết Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, Boston, MA Hoa Kỳ; Trường Đại học Y Harvard, Boston, MA, Hoa Kỳ.

Giới Thiệu

Hormone giải phóng corticotropin (corticotropin-releasing hormone – CRH) là một peptide gồm 41 acid amin đóng vai trò sinh lý quan trọng trong việc điều hòa trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận (hypothalamic-pituitary-adrenal axis). Là một chất thử nghiệm chẩn đoán, CRH đã được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán xác định và chẩn đoán phân biệt hội chứng Cushing (Cushing’s syndrome). Trước đây, CRH cừu (ovine CRH) chủ yếu được sử dụng tại Hoa Kỳ, trong khi CRH người (human CRH) lại được dùng phổ biến tại các quốc gia Châu Âu. Hiện tại, CRH không còn được phân phối thương mại tại Hoa Kỳ và một số quốc gia khác.

Chương này nhằm mục đích tổng hợp các dữ liệu về hiệu quả của các xét nghiệm chẩn đoán hội chứng Cushing ở người lớn có sử dụng CRH, đồng thời tóm tắt các thông tin về những xét nghiệm chẩn đoán sử dụng desmopressin như một giải pháp thay thế cho CRH. Để lập danh sách tài liệu tham khảo, tác giả đã tiến hành tìm kiếm tài liệu điện tử trên PubMed với các từ khóa: CRH, hội chứng Cushing, bệnh Cushing (Cushing’s disease), desmopressin, chẩn đoán, và lấy mẫu máu xoang tĩnh mạch đá dưới (inferior petrosal sinus sampling). Việc trích dẫn các bài báo được thực hiện theo nhận định chuyên môn của tác giả.

Hormone Giải Phóng Corticotropin

CRH là một peptide cấu thành từ 41 acid amin do Wylie Vale và các cộng sự phân lập từ vùng dưới đồi của cừu. Trình tự CRH ở người tương tự như peptide CRH của cừu, chỉ khác biệt ở bảy vị trí thay thế acid amin. Peptide này được tạo ra thông qua quá trình xử lý sau dịch mã từ một protein tiền chất lớn hơn. Đáng chú ý, CRH có cấu trúc liên quan đến ba peptide khác (urocortin 1, 2 và 3). Mặc dù CRH được biểu hiện rộng rãi trong hệ thần kinh trung ương (central nervous system), các dữ liệu hiện có cho thấy chính CRH biểu hiện tại nhân cận não thất (paraventricular nucleus) của vùng dưới đồi mới đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa trục dưới đồi-tuyến yên-tuyến thượng thận. Tại đây, nó kích thích mạnh mẽ quá trình tiết corticotropin (ACTH) và sự biểu hiện của proopiomelanocortin (proopiomelanocortin – POMC), những hoạt động này chịu sự điều hòa phản hồi âm tính của glucocorticoid. Về bản chất, CRH đóng vai trò then chốt trong việc điều phối các phản ứng nội tiết, tự chủ và hành vi đối với tình trạng căng thẳng (stress) ở động vật có vú.