Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 49. COVID-19

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG, TS.BS. LÊ NHẬT HUY. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 49. COVID-19

COVID-19
Hugh Montgomery; Simon Stallworthy; Sampath Weerakkody
Oh’s Intensive Care Manual, 49, 605-613

GIỚI THIỆU

Tính đến tháng 7 năm 2023, có 768 triệu người đã được chẩn đoán mắc bệnh COVID-19, và khoảng 7 triệu người đã tử vong. Trong 2 năm tính đến tháng 1 năm 2022, khoảng 16% bệnh nhân nhập viện đã tiến triển thành bệnh lý nguy kịch (critical illness). Tuy nhiên, việc tiêm vaccine hiện nay đã làm giảm đáng kể số lượng bệnh nhân phải nhập viện và mức độ nghiêm trọng của bệnh, đồng thời các phương pháp điều trị cũng giúp hạn chế bệnh tiến triển nặng. Thực tế, cứ 100.000 người ở Anh vào đầu năm 2023, có 10,62 người phải nhập viện nhưng chỉ 0,28 người phải nhập khoa Hồi sức tích cực (intensive care unit – ICU). Chương này tóm tắt các khía cạnh cốt lõi về sinh lý bệnh, chẩn đoán và liệu pháp dược lý của bệnh COVID-19. Dữ liệu chất lượng cao liên quan đến quản lý lâm sàng vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc nhiều quyết định chăm sóc tích cực phải dựa trên kinh nghiệm điều trị các bệnh lý tương tự và sự đồng thuận của các chuyên gia.

CĂN NGUYÊN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH

Virus SARS-CoV-2 Và Cơ Chế Xâm Nhập

SARS-CoV-2 là một RNA β-coronavirus có màng bọc, lây truyền qua các giọt bắn đường hô hấp. Sự gắn kết của miền liên kết thụ thể (receptor-binding domain – RBD) thuộc protein gai (spike protein – S) của virus vào các thụ thể enzyme chuyển angiotensin 2 (angiotensin-converting enzyme 2 – ACE2) trên bề mặt tế bào (phân bố rộng rãi trên cơ thể nhưng tập trung nhiều nhất ở lớp nội mạc đường hô hấp) đóng vai trò trung gian cho sự xâm nhập vào tế bào, mặc dù vẫn tồn tại các cơ chế xâm nhập thay thế khác. Người bị nhiễm có khả năng lây truyền cao nhất trong khoảng từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 10, thời điểm tải lượng virus ở đường hô hấp trên (upper respiratory tract – URT) đạt mức đỉnh. Quá trình phát tán RNA của virus có thể diễn ra kéo dài, nhưng nhìn chung điều này không được coi là dấu hiệu cho thấy người bệnh vẫn còn khả năng lây nhiễm.

Hình 49.1 Cấu trúc virus SARS-CoV-2 và quá trình xâm nhập tế bào. Nguồn: Từ Naqvi AAT, Fatima K, Mohammad T, et al. Insights into SARS-CoV-2 genome, structure, evolution, pathogenesis and therapies: (Structural) genomics approach. Biochim Biophys Acta Mol Basis Dis. 2020; 1866(10):165878.