Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 62. CÁC BIẾN CHỨNG MẠCH MÁU NÃO CẤP TÍNH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 62. CÁC BIẾN CHỨNG MẠCH MÁU NÃO CẤP TÍNH

Acute cerebrovascular complications
Thearina de Beer
Oh’s Intensive Care Manual, 62, 749-760

Bệnh lý mạch máu não rất phổ biến và biểu hiện cấp tính của bệnh, đột quỵ (stroke), gây ra tỷ lệ bệnh tật và tử vong đáng kể. Đột quỵ được định nghĩa là tình trạng khiếm khuyết thần kinh khu trú cấp tính do bệnh lý mạch máu não, kéo dài trên 24 giờ hoặc gây tử vong trước 24 giờ. Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (transient ischaemic attack – TIA) cũng gây ra các triệu chứng thần kinh khu trú, nhưng tình trạng này sẽ thuyên giảm hoàn toàn trong vòng 24 giờ. Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ tư tại Vương quốc Anh, đứng thứ hai trên toàn thế giới và là nguyên nhân phổ biến nhất gây khuyết tật thể chất ở người lớn. Đột quỵ có thể được phân loại thành thể thiếu máu cục bộ hoặc thể xuất huyết (Bảng 62.1).

Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm tuổi cao, tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ, rung nhĩ (atrial fibrillation), hút thuốc lá, đái tháo đường, béo phì, sử dụng một số loại thuốc tránh thai đường uống, tăng cholesterol hoặc tăng dung tích hồng cầu (hematocrit) và gần đây nhất là nhiễm virus SARS-CoV2.

Tiên Lượng Trong Bệnh Lý Mạch Máu Não Cấp Tính

Tỷ lệ tử vong sau đột quỵ trung bình khoảng 16% đến 23% trong vòng một tháng, trong đó bệnh nhân tử vong do xuất huyết dưới nhện (subarachnoid haemorrhage – SAH) hoặc xuất huyết nhu mô não (intracerebral haemorrhage) cao hơn so với nhồi máu não. Trong tất cả các thể đột quỵ, khoảng 30% số bệnh nhân sống sót phải chịu cảnh khuyết tật đến mức phụ thuộc hoàn toàn vào người khác. Nguy cơ đột quỵ gia tăng theo tuổi tác và tăng gấp đôi mỗi mười năm ở những người trên 55 tuổi. Cần xem đột quỵ là một tình trạng cấp cứu y khoa. Bệnh nhân ban đầu cần được điều trị tại một đơn vị đột quỵ chuyên sâu, bởi các bằng chứng cho thấy rõ việc điều trị tại đây giúp kéo giảm cả tỷ lệ tử vong lẫn mức độ khuyết tật so với những bệnh nhân được điều trị tại buồng bệnh nội khoa thông thường.

Nhồi Máu Não

Tình trạng nhồi máu mô não (đột quỵ thiếu máu cục bộ) xảy ra do sự tưới máu không đầy đủ, bắt nguồn từ tình trạng tắc nghẽn các mạch máu não (mạch lớn hoặc mạch nhỏ) kết hợp với tuần hoàn bàng hệ không đủ khả năng bù trừ. Tình trạng này có thể là hệ quả của huyết khối não (cerebral thrombosis) hoặc thuyên tắc não (cerebral embolism).

Căn Nguyên Và Bệnh Học