Bài giảng bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

ĐẠI CƯƠNG

Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (Non alcoholic fatty liver disease – NAFLD) được định nghĩa là tình trạng tích luỹ mỡ dưới dạng triglycerid quá mức ở gan (> 5% tế bào gan). NAFLD chia làm 2 nhóm chính: (1)gan nhiễm mỡ không do rượu đơn thuần (non-alcoholic fatty liver – NAFL) hoặc (2) viêm gan thoái hóa mỡ không do rượu (non-alcoholic steatohepatitis – NASH), đặc trưng bởi quá trình thoái hoá tế bào gan, viêm tiểu thuỳ có hoặc không kèm xơ hoá quanh khoảng cửa, cuối cùng có thể dẫn đến xơ gan và ung thư gan.

NAFLD và đặc biệt là NASH có mối liên quan rõ rệt với béo phì (béo bụng, béo trung tâm) và hội chứng rối loạn chuyển hóa ( rối loạn dung nạp glucose và đái tháo đường typ 2, rối loạn lipid máu), tăng huyết áp.

NASH có nguy cơ cao dẫn đến xơ hóa, xơ gan cao hơn NAFLD và có nguy cơ ung thư gan.

CHẨN ĐOÁN

Các xét nghiệm cần làm

XN cơ bản: CTM, ĐMCB, sinh hóa, HBsAg, anti HCV

HbA1c, mỡ máu, Bilirubin toa,TT, Protein, Albumin , GGT, acid Uric

Tỉ lệ GOT/ GPT < 1. (10% bn NASH không tăng GOT cũng như GPT)

Siêu âm bụng

Chụp cắt lớp vi tính: trong trường hợp cần chẩn đoán phân biệt u gan với gan nhiễm mỡ khu trú.

Lưu ý là các biện pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm và CT không giúp phân biệt NAFL và NASH.

Sinh thiết gan:

Mô bệnh học là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán NAFLD, đặc biệt là chẩn đoán NASH và đánh giá giai đoạn xơ giúp tiên lượng.

Mô bệnh học dựa trên 2 thang điểm: 

Mức độ hoạt động của NASH dựa trên % tế bào gan thoái hoá mỡ, mức độ viêm tiểu thuỳ và tế bào gan trương to dạng bóng (balloon)

Mức độ xơ hoá.

Sinh thiết gan không cần chỉ định cho các bệnh nhân tình cờ phát hiện gan nhiễm mỡ trên siêu âm, không có triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm men gan bình thường.

Nên sinh thiết gan ở các bệnh nhân:

NAFLD có hội chứng chuyển hoá

Hoặc có điểm xơ hóa cao

Hoặc có các bệnh lý gan khác kèm theo cần phân biệt.

Các phương pháp chẩn đoán không xâm nhập

NAFLD Fibrosis Score: xem phụ lục 1

Chỉ số > 0.85 gợi ý xơ hoá gan tiến triển, chỉ số < -1.455 loại trừ xơ hoá gan tiến triển với độ nhạy 90% và độ đặc hiệu 60%.