Bài giảng lóc tách động mạch chủ

ĐỊNH NGHĨA

Thành động mạch chủ có 3 lớp: lóp nội mạc, lóp giữa và lớp vỏ ngoài. Trong lóc tách động mạch chủ, lóp nội mạc bị rách (lỗ vào), máu chảy xen giữa lóp nội mạc và lớp giữa, càng ngày càng lóc ra ngoại biên. Hiện tượng lóc này tiến triển từng giờ trong trường hợp cấp tính, rất nhanh dẫn đến tử vong dù được điều trị tốt, nếu lóc tách cả 3 lớp thành mạch sẽ dẫn đến chảy máu đột ngột, dữ dội, tỷ lệ tử vong đến 80% và 50% là tử vong trước khi nhập viện.

Lóc tách thường theo chiều xuôi dòng máu, nhưng cũng có thể ngược dòng máu. Nơi rách nội mạc ban đầu thường cách van động mạch chủ 10 cm. Khi lóc xuôi có thế lan xuống tận 2 động mạch chậu, động mạch chủ lúc này có 2 lòng: lòng thật và lòng giả, từ lòng giả lóp nội mạc phía xa có thể bị tách nữa, máu từ lòng giả lại chảy vào lòng thật (lỗ ra).

PHÂN LOẠI

Lóc động mạch chủ được phân loại theo 2 cách:

Phân loại của Debakey: gồm 3 loại:

Loại 1: lóc từ động mạch chủ lên xuống cả động mạch chủ xuống (chiếm 60%).

Loại 2: khu trú ở động mạch chủ lên (10-15%).

Loại 3: bắt đầu từ động mạch chủ xuống, lóc ra ngoại vi, rất hiếm khi lóc ngược (25%).

Phân loại của Stanýord: đây là phân loại được thế giới chấp nhận và sử dụng rộng rãi.

Loại A: lóc tách động mạch chủ lên, đoạn quai động mạch chủ, có thể lan xuống động mạch chủ xuống. Như vậy, loại A của Staníbrd bao gồm loại 1 và 2 của Debakey.

Loại B: lóc từ động mạch chủ ngang gốc động mạch dưới đòn trái ra ngoại biên, không lóc ngược lên quai động mạch chủ, tương tự loại 3 của Debakey.

Phân loại của Staníbrd có tính thực tiễn lâm sàng: loại A thường có chỉ định mổ ngay, còn loại B chỉ định điều trị nội khoa và chỉ mổ khi có biến chứng.

NGUYÊN NHÂN

Cho đến nay vẫn chưa tìm được nguyên nhân gây bệnh nhưng những yếu tố thuận lợi có thể liệt kê như sau:

Tăng huyết áp.

Tuồi từ 50 đến 80 tuổi: nam bị bệnh gấp 2 lần nữ.

Van động mạch chủ hai cánh bẩm sinh (biscupid).

Hội chứng Marían, hội chứng Tumer.

Chấn thương ngực (tai nạn xe cộ).

Do các thủ thuật trong chẩn đoán và điều trị: Can thiệp tim mạch.

CHẨN ĐOÁN

Phụ thuộc vào loại lóc tách động mạch chủ (nơi nội tâm mạc bắt đầu bị rách), hướng lóc (xuôi dòng hay ngược dòng) mà các dấu hiệu thay đổi, do đó chẩn đoán thường gặp khó khăn.

Ở một người có đau ngực lan ra sau lưng, thường đau dữ dội, đầu tiên phải nghĩ đến lóc tách động mạch chủ, sau đó mới nghĩ đến các bệnh khác: