Bài giảng cơn đau thắt ngực ổn định

ĐỊNH NGHĨA

Bệnh mạch vành (BMV), suy mạch vành, thiểu năng vành hay bệnh tim thiếu máu cục bộ, là những tên gọi đế chỉ một nhóm bệnh cảnh lâm sàng do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra nhưng có chung cơ chế sình lý bệnh là sự mất cân bằng giữa cung và cầu oxy cho cơ tim.

Năm thể lâm sàng thường gặp của BMV là cơn đau thắt ngực ổn định (CĐTNOĐ), cơn đau thắt ngực không ổn định (CĐTNKOĐ), nhồi máu cơ tim (NMCT) cấp không ST chênh lên, NMCT cấp ST chênh lên và hội chứng suy tim do BMV (còn gọi là bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ).

CĐTN được gọi là ổn định khi các đặc điểm của cơn đau không thay đổi trong ít nhất 2 tháng.

NGUYÊN NHÂN VÀ CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ

Thường gặp nhất là do xơ vữa động mạch làm hẹp một hoặc nhiều nhảnh động mạch vành.

Các nguyên nhân khác ít gặp hơn: viêm mạch, thuyên tắc mạch, co thắt mạch, thiếu máu nặng.

Các yếu tố nguy cơ gây BMV: tăng huyết áp (THA), đái tháo đường (ĐTĐ), hút thuốc lá, rối loạn lipid máu (RLLM), thừa cân, ít hoạt động thể lực, tuổi (nam > 45 tuổi, nữ >55 tuổi), giới (nam hoặc giới nữ sau tuổi mãn kinh), tiền sử gia đình có người mắc bệnh mạch vành sớm (nam < 55 tuổi, nữ < 65 tuổi).

CHẤN ĐOÁN

Chẩn đoán xác định

Lâm sàng

• CĐTNOĐ điên hình có 7 đặc điểm sau:

Vị trí: thường đau ở vùng sau xương ức hoặc ngực trái, đau có thể lan lên cổ, hàm dưới, vai trái và lan đến mặt trong cánh tay, cẳng tay trái, các ngón tay 4, 5.

Tính chất: đau ngực có cảm giác như bóp chặt, thắt nghẹt, đè nặng trước ngực.

Cường độ: vừa phải, bệnh nhân chịu đựng được nhưng buộc phải nhân gắng sức.

Hưóng lan: ra hai cánh tay, thường là bên trái nhiều hơn, có khi lan lên cổ tới hàm dưới.

Thời gian cơn đau: thường kéo dài khoảng vài phút (5-10 phút), nếu đau ngực kéo dài > 20 phút phải nghĩ đến CĐTNKOĐ hoặc NMCT.

Hoàn cảnh khởi phát cơn đau: thường xuất hiện khi gắng sức, xúc cảm mạnh, gặp lạnh, sau bữa ăn nhiều.

Hoàn cảnh làm giảm đau: CĐTN giảm khi bệnh nhân ngưng gắng sức hoặc sau khi ngậm nitroglycerin dưới lưỡi.

Một số bệnh nhân có thể có triệu chứng đi kèm như buồn nôn, khó thở, hồi hộp.

Hội Tim mạch Mỹ/Trường môn Tim mạch Mỹ (AHA/ACC) chia đau ngực ra 3 nhóm:

CĐTN điển hình do BMV bao gồm 3 đặc điểm: (1) đau thắt ngực ở vùng sau xương ức với tính chất và thời gian điển hình; (2) xuất hiện khi gắng sức hoặc cảm xúc nhiều; (3) giảm đau khi nghỉ hoặc dùng nitrates.

Đau thắt ngực không điển hình: chỉ có 2 trong 3 đặc điểm trên.

Đau ngực không đặc hiệu (không phải CĐTN): chỉ có 1 hoặc không có đặc điểm nào.

Hiệp hội Tỉm mạch Canada (gợi tắt là CCS) phần đau thắt ngực ồn định ra 4 mức độ:

Độ I (CCS I): những hoạt động thể lực bình thường không gây đau thắt ngực. (Đau thắt ngực chỉ xảy ra khi hoạt động thế lực rất mạnh).