Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 5. CUNG CẤP DỊCH VỤ CHĂM SÓC SỨC KHỎE DỰA TRÊN LÀM VIỆC NHÓM

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 5. CUNG CẤP DỊCH VỤ CHĂM SÓC SỨC KHỎE DỰA TRÊN LÀM VIỆC NHÓM

Team-based healthcare delivery
Laura Vincent; Gerry O’Callaghan
Oh’s Intensive Care Manual, 5, 30-40

GIỚI THIỆU

Khái niệm các chuyên gia y tế làm việc phối hợp như một phần của các nhóm đa chuyên khoa (multidisciplinary teams), tập trung vào các yêu cầu của từng người bệnh (patients), là một truyền thống lịch sử đã được thiết lập từ lâu. Chương này tóm tắt những lợi ích của việc tham gia vào nhóm đối với người tiêu dùng, bác sĩ lâm sàng, đội nhóm và tổ chức cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ (đơn vị, khoa và bệnh viện). Các đặc điểm của những nhóm thành công và các ví dụ về các can thiệp hiệu quả dựa trên làm việc nhóm được mô tả trong bối cảnh y học hồi sức tích cực (intensive care medicine) hoặc các môi trường chăm sóc cấp tính tương đương. Các can thiệp cụ thể đã được áp dụng trong môi trường hồi sức tích cực, thành phần nhóm, chức năng và tác động đối với kết cục của người bệnh sẽ được khám phá. Mục tiêu của phần tổng quan này là cung cấp cho các bác sĩ thực hành y học hồi sức tích cực một cơ hội để suy ngẫm về nhiều cách thức mà chúng ta làm việc trong các nhóm như một phần của các hoạt động chuyên môn hàng ngày.

MỘT NHÓM LÀ GÌ?

Mục đích chung là nền tảng cho sự thành công của một nhóm. Một nhóm được định nghĩa là một tập hợp những người có vai trò và trách nhiệm được xác định rõ ràng, cam kết hướng tới một mục đích hoặc nhiệm vụ chung. Những cá nhân tham gia vào một nhóm hiệu quả chia sẻ các giá trị chung và cam kết thực hiện các hành vi chung. Kết quả từ nỗ lực tập thể của họ được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều thành quả hơn so với những gì họ có thể mang lại với tư cách cá nhân. Bản sắc của nhóm có thể được nhận thấy rõ ràng từ cả bên trong lẫn bên ngoài (Hộp 5.1).

Y học hồi sức tích cực hiện đại là một thách thức về cả kỹ năng lẫn sức chịu đựng, trong đó yếu tố sức chịu đựng ngày càng được mô tả là sự kiên cường (resilience). So với nhiều thập kỷ đầu tư vào giáo dục và đào tạo tập trung vào kiến thức thiết yếu, chúng ta chỉ mới bắt đầu tìm hiểu sâu về các chiến lược hiệu quả nhất để chuyển hoá bền vững kiến thức (bằng chứng) này vào thực hành lâm sàng. Cụ thể, những đặc điểm môi trường làm việc nào và những thực hành dựa trên bằng chứng nào mang lại lợi ích lớn nhất cho cả người bệnh và người thực hành y khoa? Sự gia tăng số lượng các xét nghiệm và các phương pháp điều trị phức tạp đối với bệnh lý nguy kịch đi kèm với sự gia tăng về cả số lượng lẫn sự đa dạng của các thành viên trong nhóm, được xác định bởi vai trò, chức năng, chuyên ngành, nghề nghiệp hoặc chuyên khoa của họ; trong bối cảnh này, việc hiểu rõ các nguyên tắc cơ bản về động lực học nhóm (team dynamics) là rất hữu ích. Các yếu tố bổ sung bao gồm các vai trò và phạm vi hành nghề mới cho những nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc không phải bác sĩ (non-physician providers) và sự tham gia của các bác sĩ lâm sàng hồi sức tích cực vào các vai trò vượt ra ngoài ranh giới vật lý truyền thống của Đơn vị Hồi sức Tích cực (Intensive Care Unit – ICU). Sự ra đời của vai trò điều dưỡng thực hành nâng cao (advanced practice nursing) và các vai trò mới nổi khác đã dẫn đến một sự hiểu biết sâu sắc hơn về các năng lực cần thiết để áp dụng các thực hành dựa trên làm việc nhóm. Một sự đánh giá kỹ lưỡng về các kỹ năng lâm sàng và phi kỹ thuật (non-technical skills) cần có trong một bối cảnh cung cấp dịch vụ cụ thể là yếu tố trọng yếu trước khi áp dụng các chương trình dựa trên làm việc nhóm ở quy mô đáng kể.

Hình 5.1 minh hoạ sự đa dạng của các cá nhân và kỹ năng tham gia vào việc chăm sóc người bệnh nặng. Nhân sự tại ICU bao gồm các chuyên gia y tế và điều dưỡng, cùng với các chuyên ngành y tế phụ trợ (allied health disciplines) bao gồm kỹ thuật viên vật lý trị liệu, kỹ thuật viên hô hấp, chuyên gia dinh dưỡng và dược sĩ. Nhân sự hỗ trợ bao gồm nhân viên hành chính, nhân viên vệ sinh và những người khác. Thành phần bên ngoài ICU gần như vô hạn, bao gồm các bác sĩ nội khoa, bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm và bác sĩ điện quang. Mặc dù các yếu tố địa phương có ảnh hưởng đến thành phần và đặc điểm của các hạng mục này, nhưng sự đa dạng, sự luân chuyển và tính phức tạp luôn là một hằng số. Boltey và các cộng sự gần đây đã cung cấp những góc nhìn sâu sắc về mặt bối cảnh bằng cách phân biệt giữa bối cảnh hợp tác rộng hơn, trong đó các nhóm hồi sức tích cực hoạt động (nơi có mức độ bất ổn định của nhóm cao), và các nhóm định hướng kết quả ổn định hơn (nơi theo đuổi các mục tiêu chiến lược hoặc hoạt động rõ ràng trong vi hệ thống lâm sàng này). Thông qua một loạt các nghiên cứu quan sát và phỏng vấn, họ đã mô tả các cách thức làm việc tạo điều kiện cho sự hợp tác cũng như các hành vi được sử dụng để trực tiếp hợp tác (Hộp 5.2).

Hình 5.1 Chăm sóc lâm sàng và chăm sóc phụ trợ cho những người bệnh nặng được cung cấp bởi các nhóm nhân viên y tế đa dạng và đông đảo. Kích thước, sự đa dạng, tính biến động và độ phức tạp của các nhóm này làm cho việc đào tạo chung về các kỹ năng phi kỹ thuật (non-technical skills) trở nên vô cùng mong muốn.

Hầu hết các tương tác trong môi trường ICU được mô tả chính xác hơn là sự hợp tác liên chuyên khoa (inter-professional collaboration), trong đó các nhóm nhỏ hơn tham gia vào các hành động dựa trên làm việc nhóm để đạt được các kết quả rõ ràng. Ngụ ý từ góc nhìn này là các tổ chức cần chủ động tạo ra một môi trường hợp tác có ý thức ở cấp độ vi hệ thống lâm sàng (clinical microsystem) hoặc toàn hệ thống bằng cách sử dụng các chính sách, quy trình, cấu trúc quản trị và giáo dục hỗ trợ cho các hành vi làm việc nhóm hiệu quả (xem phần ‘Thay đổi Tổ chức’).