Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 56. LIỆU PHÁP THAY THẾ THẬN

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 56. LIỆU PHÁP THAY THẾ THẬN

Renal replacement therapy
Emily J. See; Rinaldo Bellomo
Oh’s Intensive Care Manual, 56, 677-683

GIỚI THIỆU

Khi tổn thương thận cấp (Acute Kidney Injury – AKI) ở mức độ nặng, quá trình hồi phục có thể mất vài ngày hoặc vài tuần. Trong thời gian này, thận có thể không có khả năng duy trì cân bằng nội môi của dịch, kali, các chất hòa tan urê máu và tình trạng kiềm toan. Nếu trạng thái sinh lý bệnh này kéo dài, các biến chứng đe dọa tính mạng có thể phát triển và việc lọc máu ngoài cơ thể (Extracorporeal Blood Purification) trở nên cần thiết. Các kỹ thuật lọc máu ngoài cơ thể được gọi chung là liệu pháp thay thế thận (Renal Replacement Therapy – RRT). Các thể thức của liệu pháp thay thế thận được thực hiện tại khoa Hồi sức cấp cứu (Intensive Care Unit – ICU) bao gồm liệu pháp thay thế thận liên tục (Continuous Renal Replacement Therapy – CRRT), lọc máu ngắt quãng (Intermittent Haemodialysis – IHD), lọc máu hàng ngày chậm hiệu quả thấp (Slow Low-Efficiency Daily Dialysis – SLEDD) và lọc màng bụng (Peritoneal Dialysis – PD). Tất cả các kỹ thuật này đều dựa trên sự di chuyển của các chất hòa tan và nước qua một màng bán thấm thông qua quá trình khuếch tán và/hoặc đối lưu. Màng bán thấm có thể là màng sinh học (ví dụ: phúc mạc) hoặc màng nhân tạo (ví dụ: màng siêu lọc máu). Mỗi kỹ thuật đều có những ưu điểm, nhược điểm và giới hạn riêng.

CÁC NGUYÊN LÝ

Các nguyên lý của liệu pháp thay thế thận đã được nghiên cứu và mô tả rộng rãi. Ở đây, chúng tôi tóm tắt một số khía cạnh then chốt có liên quan đến các bác sĩ hồi sức cấp cứu.

Loại Bỏ Chất Hòa Tan

Việc loại bỏ các chất hòa tan không mong muốn (độc tố urê máu, các sản phẩm thải chứa nitơ và các axit hữu cơ) bằng liệu pháp thay thế thận có thể đạt được thông qua:

1. Khuếch tán (Diffusion): Tạo ra một gradient điện hóa cho sự di chuyển của các chất hòa tan qua màng bằng cách sử dụng dòng chảy ngược chiều (trong liệu pháp thay thế thận liên tục hoặc lọc máu ngắt quãng ở chế độ thẩm tách máu hoặc thẩm tách siêu lọc máu) hoặc thay thế dịch lọc tuần tự (trong lọc màng bụng). Tốc độ khuếch tán đối với một chất hòa tan nhất định phụ thuộc vào trọng lượng phân tử (Molecular Weight – MW) của nó, độ xốp của màng, tốc độ dòng máu, tốc độ dòng dịch lọc, mức độ gắn kết protein và gradient nồng độ qua màng.

Quá trình khuếch tán làm sạch các phân tử nhỏ như creatinine một cách hiệu quả nhất (nhỏ hơn 0.5 kDa).