Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 64. THEO DÕI THẦN KINH

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 64. THEO DÕI THẦN KINH

Neuromonitoring
Toby Jeffcote; Xiuxian Pham; Andrew Udy
Oh’s Intensive Care Manual, 64, 772-782

GIỚI THIỆU

Đặc trưng của bệnh lý nguy kịch là những thay đổi động lực học đối với chức năng sinh lý, diễn tiến nhanh chóng và không thể dự đoán trước. Những đặc điểm này khiến việc theo dõi chức năng và rối loạn chức năng của các hệ cơ quan trở thành một phần không thể thiếu trong quy trình quản lý tại đơn vị chăm sóc tích cực (Intensive Care Unit – ICU). Việc các bác sĩ lâm sàng ICU phụ thuộc vào những phương thức theo dõi này đồng nghĩa với việc hiểu biết tường tận về cách thức các tín hiệu được tạo ra và diễn giải là điều thiết yếu để đảm bảo thực hành y khoa an toàn. Quá trình theo dõi đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong hồi sức thần kinh (Neurocritical care) vì nhiều bệnh lý quản lý tại ICU đòi hỏi mức độ an thần cao, điều này trực tiếp làm suy giảm khả năng đánh giá và thăm khám lâm sàng.

Chúng tôi sắp xếp chương này dựa trên các yêu cầu theo dõi thần kinh đối với từng thực thể bệnh lý cụ thể. Phần lớn nội dung tập trung vào hai dạng tổn thương não mắc phải phổ biến nhất thường gặp trong ICU, đó là chấn thương sọ não (Traumatic brain injury – TBI) và xuất huyết dưới nhện (Sub-arachnoid haemorrhage – SAH). Chúng tôi cũng cung cấp thông tin liên quan về các bệnh lý đòi hỏi những hình thức theo dõi thần kinh đặc thù như trạng thái động kinh (Status epilepticus – SE) và bệnh lý não thiếu oxy do thiếu máu cục bộ (Hypoxic ischaemic encephalopathy – HIE).

THEO DÕI TRONG CHẤN THƯƠNG SỌ NÃO

Chấn thương sọ não (Traumatic brain injury – TBI) là thuật ngữ dùng để mô tả các tổn thương do lực cơ học tác động lên não bộ. TBI bao gồm một nhóm các tổn thương không đồng nhất như dập não (Brain contusion), xuất huyết nội sọ (Intra-cranial haemorrhage), xuất huyết dưới nhện do chấn thương (Traumatic sub-arachnoid haemorrhage) và tổn thương sợi trục lan toả (Diffuse axonal injury), có thể xuất hiện đơn độc hoặc kết hợp với nhau. Mục tiêu chính trong quản lý lâm sàng TBI là cung cấp các điều kiện tối ưu để phục hồi mô và phòng tránh các tổn thương thứ phát liên quan đến diễn tiến sinh lý bệnh của chấn thương ban đầu. Đạt được những mục tiêu này là một thách thức vì các di chứng khác nhau của TBI cấp tính sẽ phá vỡ đáng kể cơ chế cân bằng nội môi của não bộ. Những di chứng này bao gồm, nhưng không giới hạn ở: tăng áp lực nội sọ, rối loạn khả năng tự điều hoà mạch máu não, thiếu oxy mô não, stress chuyển hoá mô, phản ứng viêm và các bất thường về điện sinh lý.

Theo Dõi Áp Lực Nội Sọ

Tình trạng tăng áp lực nội sọ (Intracranial pressure – ICP) thường xuất hiện trong giai đoạn quản lý tại ICU đối với TBI từ mức độ trung bình đến nặng. Đây là hậu quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố bao gồm phù mô, xung huyết, tổn thương hệ thống dẫn lưu dịch não tuỷ (Cerebrospinal fluid – CSF) và sự hiện diện của xuất huyết trong trục cũng như ngoài trục; tất cả đều góp phần làm tăng ICP. Sự dịch chuyển của dịch não tuỷ từ khoang nội sọ vào bể thắt lưng (Lumbar cistern) tạo ra một khả năng đệm áp lực nhất định (minh hoạ qua sự gia tăng áp lực ban đầu một cách từ từ trên đường cong áp lực – thể tích ICP ở Hình 64.1). Một khi khả năng đệm này cạn kiệt, ICP sẽ tăng vọt theo phương thức gần như hàm số mũ trước bất kỳ sự gia tăng nhỏ nào của các thành phần bên trong thể tích nội sọ.