Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 88. TIỀN SẢN GIẬT, SẢN GIẬT VÀ CÁC RỐI LOẠN LIÊN QUAN TRONG THAI KỲ

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 88. TIỀN SẢN GIẬT, SẢN GIẬT VÀ CÁC RỐI LOẠN LIÊN QUAN TRONG THAI KỲ

Pre-eclampsia, eclampsia and related disorders in pregnancy
Sadie Callahan; Josephine Gwyneth Laurie; Nai An Lai
Oh’s Intensive Care Manual, 88, 997-1007

Giới Thiệu

Tiền sản giật (pre-eclampsia), sản giật (eclampsia), hội chứng tan máu, tăng men gan và tiểu cầu thấp (haemolysis, elevated liver enzymes and low platelets – HELLP syndrome), gan nhiễm mỡ cấp tính trong thai kỳ (acute fatty liver of pregnancy – AFLP) và các bệnh lý vi mạch huyết khối liên quan đến thai kỳ (pregnancy-associated thrombotic microangiopathies – TMA) đại diện cho một nhóm các bệnh lý xuất phát từ sự làm tổ bất thường của nhau thai (abnormal placentation). Các bệnh lý này liên quan đến sự mất cân bằng giữa các yếu tố tạo mạch và kháng tạo mạch (pro and anti-angiogenic factors), rối loạn chức năng tế bào nội mô (endothelial dysfunction) và rối loạn điều hòa miễn dịch (immune dysregulation) trong quá trình mang thai. Những hội chứng phức tạp này có chung các đặc điểm về sinh lý bệnh, lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng (Bảng 88.1). Do đó, chúng thường tạo ra những thách thức lớn trong chẩn đoán (diagnostic conundrums) đối với các bác sĩ lâm sàng.

Sự hợp tác đa chuyên khoa bao gồm hồi sức tích cực, sản khoa, nội khoa sản, gây mê, sơ sinh học và các chuyên khoa liên quan khác như huyết học và thận học đóng vai trò thiết yếu để tối ưu hóa kết cục lâm sàng cho bà mẹ và thai nhi. Quan trọng nhất, sự thiếu chắc chắn trong chẩn đoán không được phép làm trì hoãn việc bắt đầu các biện pháp chăm sóc hỗ trợ ở những thai phụ đang mắc bệnh nghiêm trọng.

Chương này trình bày các đặc điểm lâm sàng nổi bật, cơ chế sinh lý bệnh và nguyên tắc điều trị tiền sản giật, sản giật và các rối loạn liên quan. Các trường hợp cấp cứu sản khoa (obstetric emergencies) khác bao gồm xuất huyết sản khoa, chấn thương, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và các nguyên tắc hồi sức được đề cập chi tiết trong Chương 89.

Tiền Sản Giật Và Sản Giật

Tiền Sản Giật

Tiền sản giật là một rối loạn đa cơ quan (multisystem disorder) được định nghĩa là tình trạng tăng huyết áp mới khởi phát (huyết áp tâm thu lớn hơn hoặc bằng 140 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương lớn hơn hoặc bằng 90 mmHg), xuất hiện ở hoặc sau tuần thứ 20 của thai kỳ, đi kèm với các dấu hiệu rối loạn chức năng cơ quan mới khởi phát, trong đó thai nhi cũng được xem là một cơ quan đích. Định nghĩa kinh điển về tiền sản giật (chỉ gồm tăng huyết áp và protein niệu mới khởi phát ở tuần thứ 20 hoặc muộn hơn) đã được thay thế để phản ánh đúng tính chất tổn thương đa cơ quan của bệnh lý này. Tiền sản giật xảy ra ở khoảng 4.6% số ca mang thai trên toàn thế giới và biểu hiện qua một loạt các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng đa dạng.