Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 10. CÁC RỐI LOẠN HẠ ĐƯỜNG HUYẾT

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 10. CÁC RỐI LOẠN HẠ ĐƯỜNG HUYẾT

Hypoglycemic Disorders
Helen M. Lawler
Endocrine Secrets, CHAPTER 10, 118-124

1. Định Nghĩa Hạ Đường Huyết Ở Những Người Không Mắc Bệnh Đái Tháo Đường Là Gì?

Ở người không mắc bệnh đái tháo đường, tình trạng hạ đường huyết được xác định khi có mặt tam chứng Whipple (Whipple’s triad):

1. Có các triệu chứng của hạ đường huyết.
2. Mức đường huyết tương (Plasma glucose – PG) < 55 mg/dL (3.0 mmol/L) trong khi các triệu chứng đang xảy ra.
3. Hết các triệu chứng hạ đường huyết khi điều chỉnh mức đường huyết tương đang thấp.

2. Các Triệu Chứng Lâm Sàng Của Hạ Đường Huyết Là Gì?

Chúng ta có thể chia các triệu chứng của hạ đường huyết thành các triệu chứng thần kinh tự chủ (neurogenic symptoms) và các triệu chứng thiếu glucose não (neuroglycopenic symptoms). Các triệu chứng thần kinh tự chủ bao gồm các biểu hiện qua trung gian catecholamine (đánh trống ngực, run rẩy, lo âu) và qua trung gian cholinergic (đói, vã mồ hôi, dị cảm). Các triệu chứng thiếu glucose não xảy ra do lượng glucose cung cấp cho não bộ không đủ, bao gồm trạng thái trí óc mơ hồ, lú lẫn, cáu gắt, thay đổi hành vi, co giật, mất ý thức, và hôn mê.

3. Tầm Quan Trọng Của Thời Điểm Xuất Hiện Các Triệu Chứng Này Trong Mối Liên Quan Với Lượng Thức Ăn Nạp Vào Là Gì?

Hạ đường huyết lúc đói (Fasting hypoglycemia) đề cập đến mức đường huyết tương thấp xảy ra sau hơn 4 giờ kể từ bữa ăn cuối cùng, đặc biệt là sau khi bỏ bữa hoặc nhịn đói qua đêm. Hạ đường huyết sau ăn (Postprandial hypoglycemia) (trước đây gọi là hạ đường huyết phản ứng) xảy ra trong vòng 4 giờ sau khi ăn. Hạ đường huyết sau ăn thường xuất hiện trong tình trạng hạ đường huyết sau phẫu thuật giảm béo (Post bariatric hypoglycemia – PBH) và hội chứng hạ đường huyết nguồn gốc tụy không do u tiết insulin (Noninsulinoma pancreatogenous hypoglycemia syndrome – NIPHS). Những người bệnh có u tiết insulin (insulinomas) thường bị hạ đường huyết lúc đói, nhưng hạ đường huyết sau ăn cũng có thể xảy ra. Vì nhiều tình trạng khác nhau có thể gây ra hạ đường huyết lúc đói và/hoặc hạ đường huyết sau ăn, thời điểm xảy ra hạ đường huyết so với các bữa ăn không phải lúc nào cũng là một chỉ số đáng tin cậy để xác định nguyên nhân.

4. Các Nguyên Nhân Gây Hạ Đường Huyết Ở Người Lớn Là Gì?