Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 27. CÁC KHỐI U TUYẾN YÊN TIẾT HORMONE TĂNG TRƯỞNG

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. 

CHƯƠNG 27. CÁC KHỐI U TUYẾN YÊN TIẾT HORMONE TĂNG TRƯỞNG

Growth Hormone–Secreting Pituitary Tumors
Mary H. Samuels
Endocrine Secrets, CHAPTER 27, 265-270

1. Chức năng bình thường của hormone tăng trưởng (Growth Hormone – GH) ở trẻ em và người lớn là gì?

Ở trẻ em, hormone tăng trưởng (GH) chịu trách nhiệm cho sự phát triển chiều cao (Linear growth). Ở cả trẻ em và người lớn, GH có nhiều tác động lên quá trình chuyển hóa trung gian (Intermediary metabolism), bao gồm tổng hợp protein và cân bằng nitơ, chuyển hóa carbohydrate, ly giải lipid (Lipolysis) và cân bằng nội môi calci (Calcium homeostasis).

2. Cơ thể thường điều hòa nồng độ GH như thế nào?

Hai hormone vùng dưới đồi điều hòa chủ yếu sự tiết GH của tuyến yên bao gồm: hormone kích thích giải phóng GH mang tính kích thích (GH-releasing hormone – GHRH) và somatostatin mang tính ức chế. Các hormone hệ adrenergic và dopaminergic, cũng như các yếu tố thần kinh trung ương và ngoại biên khác, cũng ảnh hưởng đến sự tiết GH. Tuyến yên tiết GH theo từng đợt (Pulses) và hormone này có thời gian bán hủy trong huyết tương ngắn, do đó nồng độ GH có thể biến thiên rõ rệt khi bác sĩ đo lặp đi lặp lại ở cả trạng thái khỏe mạnh lẫn khi có bệnh lý.

3. GH có tác động trực tiếp lên các mô ngoại biên không?

Trong hầu hết các trường hợp câu trả lời là không. Một hormone khác có tên là yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (Insulin-like growth factor-1 – IGF-1) đóng vai trò trung gian cho hầu hết các tác động của GH. Gan và các cơ quan khác sản xuất IGF-1 để đáp ứng với sự kích thích của GH. IGF-1 phản hồi ngược (Feeds back) lên tuyến yên và ức chế sự tiết GH. Khác với GH, IGF-1 có thời gian bán hủy dài trong huyết tương; do đó, nồng độ IGF-1 trong huyết tương thường mang lại nhiều giá trị hơn so với nồng độ GH trong việc chẩn đoán các bất thường về GH.

4. Các đặc điểm lâm sàng của tình trạng sản xuất quá mức GH ở trẻ em là gì?