Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition.
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận.
CHƯƠNG 57. CHĂM SÓC KHẲNG ĐỊNH GIỚI CHO NGƯỜI BỆNH TRƯỞNG THÀNH CHUYỂN GIỚI VÀ ĐA DẠNG GIỚI
Gender-Affirming Care for Transgender and Gender-Diverse Adults
Micol S. Rothman; Sean J. Iwamoto
Endocrine Secrets, CHAPTER 57, 533-542
1. Bản Dạng Giới Là Gì?
Bản dạng giới (gender identity) đề cập đến giới tính bẩm sinh, tự nhận diện của một người (ví dụ: là nam, nữ, phi nhị nguyên giới [nonbinary], hoặc một giới tính khác) có thể hoặc không thể phù hợp với cơ quan sinh dục ngoài hoặc giới tính được ghi nhận khi sinh của họ. Người khác không thể nhìn thấy bản dạng giới.
2. Sự Khác Biệt Giữa Không Khớp Giới Và Bức Bối Giới Là Gì?
Không khớp giới (gender incongruence) được định nghĩa là tình trạng bản dạng giới và/hoặc thể hiện giới (gender expression) của một người khác với giới tính được ghi nhận khi sinh hoặc khác với những đặc điểm thường gắn liền với giới tính được chỉ định đó. Không phải ai có sự không khớp giới cũng bị bức bối giới (gender dysphoria) hoặc tìm kiếm dịch vụ chăm sóc khẳng định giới (gender-affirming care). Trong ấn bản thứ 11 cập nhật của Bảng Phân loại Quốc tế về Bệnh tật và các Vấn đề Sức khỏe Liên quan (còn gọi là ICD-11), không khớp giới đã được chuyển khỏi chương “Các Rối loạn Tâm thần và Hành vi” (Mental and Behavioral Disorders) và đưa vào chương mới “Các Tình trạng Liên quan đến Sức khỏe Tình dục” (Conditions Related to Sexual Health) nhằm xóa bỏ sự kỳ thị đối với những trải nghiệm liên quan đến người chuyển giới.
Bức bối giới (gender dysphoria) đề cập đến sự đau khổ và bất an liên quan đến tình trạng không khớp giới. Xem Bảng 57.1 để biết các thuật ngữ khác.
Bảng 57.1: Các thuật Ngữ
| Thuật Ngữ/Cụm Từ (Term/Phrase) | Định Nghĩa (Definition) |
|---|---|
| Hợp giới (Cisgender) | Một người có bản dạng giới và thể hiện giới phù hợp với giới tính được chỉ định khi sinh (tức là không phải người chuyển giới; ví dụ: phụ nữ hợp giới, nam giới hợp giới). Tránh sử dụng từ “bình thường” khi đề cập đến người hợp giới. |
| Thể hiện giới (Gender expression) | Các biểu hiện ra bên ngoài về giới tính của một người. Có thể hoặc không thể tuân theo các hành vi được xã hội định nghĩa và các đặc điểm bên ngoài mà trong lịch sử thường được coi là nam tính (masculine) hoặc nữ tính (feminine) (ví dụ: quần áo, kiểu tóc, đồ trang sức, tương tác xã hội, kiểu nói chuyện). |
| Phi nhị nguyên giới, linh hoạt giới, toàn giới, đa giới (Nonbinary, gender fluid, pangender, polygender) (và các thuật ngữ tiềm năng khác để mô tả sự đa dạng giới) | Những người có thể tự nhận diện và thể hiện bản thân vừa là nam vừa là nữ hoặc luân phiên, hoặc không phải nam cũng không phải nữ, hoặc như một giới tính nằm ngoài hệ nhị phân nam/nữ. |
| Giới tính được ghi nhận khi sinh (Sex recorded at birth) | Đề cập đến giới tính được ghi nhận khi sinh thường dựa trên cơ quan sinh dục (ví dụ: nam, nữ, hoặc liên giới tính [intersex]). |
| Xu hướng tính dục (Sexual orientation) | Sự thu hút về mặt thể xác, lãng mạn, cảm xúc, và/hoặc tinh thần mà một người dành cho một người khác (ví dụ: đồng tính nữ, đồng tính nam, dị tính, song tính, toàn tính, đa tính, hoặc vô tính). |
| Chuyển giới (Transgender) | Bao hàm những người có bản dạng giới và/hoặc thể hiện giới khác với giới tính được chỉ định khi sinh của họ; độc lập với quyết định liệu có sử dụng hormone khẳng định giới hay phẫu thuật hay không. Không nên sử dụng thuật ngữ “transgendered”. |
| Nam chuyển giới/Nam giới chuyển giới/Nam tính chuyển giới (Trans man/Trans male/Transmasculine) | Thường chỉ một người được chỉ định là nữ khi sinh và có bản dạng giới và/hoặc thể hiện giới là nam/nam tính. |
| Nữ chuyển giới/Nữ giới chuyển giới/Nữ tính chuyển giới (Trans woman/Trans female/Transfeminine) | Thường chỉ một người được chỉ định là nam khi sinh và có bản dạng giới và/hoặc thể hiện giới là nữ/nữ tính. |
Xã hội và y văn đang liên tục phát triển khi nhắc đến các thuật ngữ về chuyển giới và đa dạng giới (transgender and gender-diverse – TGD). Mặc dù danh sách đề cập ở trên chưa phải là toàn diện, nó đại diện cho một số thuật ngữ hiện đang được sử dụng trong thực hành lâm sàng. Ngành y tế đã có sự chuyển dịch nhằm hạn chế sử dụng thuật ngữ “từ nam sang nữ” (hoặc từ viết tắt “MTF”) để đại diện cho phụ nữ chuyển giới/người nữ tính chuyển giới và “từ nữ sang nam” (hoặc từ viết tắt “FTM”) để đại diện cho nam giới chuyển giới/người nam tính chuyển giới, mặc dù đôi khi những thuật ngữ này vẫn còn xuất hiện.
Vui lòng đăng nhập để xem toàn bộ nội dung
Tài khoản thành viên cho phép tiếp cận đầy đủ mọi nội dung sẵn có trên website yhoclamsang.net, "Uptodate phiên bản tiếng Việt" cập nhật 24/7, sẵn sàng mọi lúc, mọi nơi.
ĐĂNG NHẬP THÀNH VIÊN
Tiếp tục với tài khoản của bạn
Chỉ cần đăng nhập để tiếp tục đọc đầy đủ bài viết.
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ 
ĐỌC THỬ