Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 56. MÃN KINH

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận.

CHƯƠNG 56. MÃN KINH

Menopause
Wesley Nuffer; Deborah N. Gallegos
Endocrine Secrets, CHAPTER 56, 527-532

1. Định nghĩa mãn kinh là gì?

Định nghĩa chính thức của mãn kinh (menopause) là sự chấm dứt vĩnh viễn chu kỳ kinh nguyệt (menses), được xác định trên lâm sàng là 12 tháng sau kỳ kinh nguyệt cuối cùng. Điều này đánh dấu sự kết thúc chức năng buồng trứng bình thường của người phụ nữ.

2. Mãn kinh thường xảy ra khi nào?

Phụ nữ thường trải qua giai đoạn mãn kinh trong độ tuổi từ 45–55, với độ tuổi trung bình cho kỳ kinh nguyệt cuối cùng là 51,4 tuổi. Độ tuổi chính xác xảy ra mãn kinh có sự biến thiên lớn. Những phụ nữ nhẹ cân hoặc hút thuốc thường có xu hướng mãn kinh sớm hơn, trong khi những phụ nữ thừa cân có thể mãn kinh muộn hơn. Dường như có yếu tố di truyền tham gia vào quá trình này, vì phụ nữ thường mãn kinh vào khoảng cùng độ tuổi với mẹ hoặc chị gái của mình, nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Ngoài ra, phụ nữ ở châu Á có vẻ trải qua quá trình mãn kinh ở độ tuổi sớm hơn.

3. Mãn kinh được chẩn đoán trên lâm sàng như thế nào?

Ở phụ nữ trên 45 tuổi, tình trạng vô kinh thứ phát (secondary amenorrhea) kéo dài 12 tháng (không có chu kỳ kinh) là đủ để chẩn đoán chẩn xác mãn kinh. Mặc dù thăm khám vùng chậu có thể cho thấy tình trạng teo niêm mạc âm đạo (atrophy of the vaginal mucosa), nhưng dấu hiệu này không phải lúc nào cũng rõ rệt. Thường có sự gia tăng của cả hormone kích thích nang trứng (follicle-stimulating hormone – FSH), tăng đáng kể (khoảng 10 đến 20 lần), và hormone lutein hóa (luteinizing hormone – LH), tăng ở mức độ vừa phải hơn (khoảng 3 lần). Nồng độ FSH trên 40 IU/L (Đơn vị quốc tế/Lít) thường được xem là dấu hiệu cho thấy tình trạng suy buồng trứng (ovarian failure), nhưng các nồng độ này không đáng tin cậy để chẩn đoán, vì có những trường hợp các hormone này có thể tăng cao trước khi mãn kinh. Nồng độ FSH thường được đánh giá ở những phụ nữ dưới 45 tuổi có các triệu chứng mãn kinh (menopausal symptoms).

4. Tiền mãn kinh là gì?