Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 61. KHỐI U THẦN KINH NỘI TIẾT TUYẾN TỤY

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận.

CHƯƠNG 61. KHỐI U THẦN KINH NỘI TIẾT TUYẾN TỤY

Pancreatic Neuroendocrine Tumors
Michael T. McDermott
Endocrine Secrets, CHAPTER 61, 564-569

1. Khối U Thần Kinh Nội Tiết Tuyến Tụy Là Gì?

Các khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy (pancreatic neuroendocrine tumors – PNETs) phát sinh trong tuyến tụy, thường gặp nhất ở các tiểu đảo Langerhans (Islets of Langerhans), và chiếm 1% đến 2% tổng số các khối u tuyến tụy. Các khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy thường là loại không có chức năng (nonfunctioning), chiếm tỷ lệ 50% đến 75%, nghĩa là chúng không sản xuất hormone hoặc không gây ra hội chứng dư thừa hormone trên lâm sàng. Các khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy có chức năng (functioning PNETs) mang tên gọi dựa trên loại hormone mà chúng tiết ra, bao gồm: u tiết insulin (insulinomas), u tiết gastrin (gastrinomas), u tiết glucagon (glucagonomas), u tiết somatostatin (somatostatinomas) và u tiết polypeptide ruột vận mạch (vasoactive intestinal polypeptide tumors – VIPomas). Các khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy cũng có thể tiết ra hormone vỏ thượng thận (adrenocorticotropic hormone – ACTH), yếu tố giải phóng corticotropin (corticotropin-releasing factor – CRF) và yếu tố giải phóng hormone tăng trưởng (growth hormone–releasing factor – GRF) (Xem Hình 61.1).

Hình 61.1 Các khối u tế bào tiểu đảo tuyến tụy.

2. Người Bệnh Có Khối U Thần Kinh Nội Tiết Tuyến Tụy Không Chức Năng Thường Biểu Hiện Như Thế Nào?

Người bệnh thường tình cờ được phát hiện có khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy không chức năng thông qua hình ảnh học ổ bụng chỉ định vì các lý do khác. Khi xuất hiện triệu chứng, các vấn đề khởi phát phổ biến nhất bao gồm đau bụng (35%–78%), sụt cân (20%–35%), chán ăn/buồn nôn (45%), vàng da tắc mật (17%–50%), xuất huyết trong ổ bụng (4%–20%) và sờ thấy khối u (7%–40%). Các bác sĩ ghi nhận tình trạng di căn (metastases) ở 32% đến 73% các trường hợp ngay tại thời điểm chẩn đoán. Những người bệnh có khối u thần kinh nội tiết tuyến tụy ban đầu được đánh giá là không có chức năng về sau vẫn có thể phát triển các triệu chứng do khối u bài tiết hormone quá mức.

3. Khối U Thần Kinh Nội Tiết Tuyến Tụy Thường Lành Tính Hay Ác Tính?