Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị giảm đau sau phẫu thuật

• Tác giả:BỆNH VIỆN BÌNH DÂN
• Chuyên ngành:HỒI SỨC CẤP CỨU
• Nhà xuất bản:BỆNH VIỆN BÌNH DÂN
• Năm xuất bản:2020

ĐẠI CƯƠNG:

Định nghĩa:

Đau là một cảm giác và cảm xúc khó chịu gây ra do những tổn thương mô thực sự hay tiềm tàng. Đau là kinh nghiệm được lượng giá bởi cảm giác, nhận thức chủ quan, cũng như tác động xã hội của mỗi cá nhân.

Đường dẫn truyền cảm giác đau

Các thụ thể đau và sợi thần kinh dẫn truyền đau:

Có 3 loại thụ thể đau: Thụ thể cơ nhiệt A, thụ thể đau đa thức C và thụ thể đau ở da mới được mô tả gần đây, thụ thể này chỉ bị kích hoạt trong quá trình viêm.

Thụ thể A_: Dẫn truyền cảm giác đau nhanh, ngắn, dễ định vị, liên quan đến sợi nhỏ myelin A_, đáp ứng chủ yếu với các kích thích cơ học.

Thụ thể C: Dẫn truyền cảm giác đau chậm, lan tỏa khó định vị, liên quan đến sợi C không có myelin và đáp ứng với nhiều kích thích nguy hại khác nhau (như hóa học, nhiệt, cơ học). Thụ thể này cũng đóng vai trò gây đỏ da khi viêm do nguyên nhân thần kinh.

Đường dẫn truyền cảm giác đau:

Đường dẫn truyền cảm giác đau tổng quát bao gồm 3 neuron:

Neuron 1: Dẫn truyền cảm giác đau từ ngoại biên đến tủy sống, thân nằm tại hạch sống.

Neuron 2: Dẫn truyền cảm giác đau từ tủy sống lên đồi thị, hệ lưới và trung não; thường bắt chéo tại tủy sống, đi lên trong bó tủy đồi thị bên.

Neuron 3: Dẫn truyền cảm giác đau từ đồi thị, hệ lưới, vùng dưới đồi và hệ viền đến vỏ não cảm giác. 

Bảng: Phân loại các dây thần kinh

Hệ thống đồi thị – vỏ não cảm giác có vai trò nhận biết, phân tích cảm giác đau (tính chất, cường độ, thời gian, khu trú). Hệ thống lưới, vùng dưới đồi, đồi thị, hệ viền có vai trò gây chú ý đến cảm giác đau tạo cảm xúc khó chịu, thôi thúc cơ thể phản ứng.