Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, Ấn bản thứ 7 (2026). Chương 13. Nguyên tắc Quản lý Ung thư

Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, ấn bản thứ 7 (2026)
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 7th Edition
Biên tập viên chính: Clive R. G. Quick, Suzanne Biers, Tan Arulampalam, Philip J. Deakin
Dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng – (C) 2026 Elsevier

Chương 13. Nguyên tắc Quản lý Ung thư

Principles of cancer management
Clive R.G. Quick, MBBS(London), FDS, FRCS(England), MS(London), MA(Cantab); Suzanne M. Biers, BSc, MBBS, MD, FRCS; Tan H.A. Arulampalam, MBBS, MD, FRCS
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 13, 211-228

Giới thiệu

Ung thư là nguyên nhân gây tử vong phổ biến nhất ở Vương quốc Anh, gây ra số ca tử vong cao gấp đôi so với bệnh lý tim mạch và gấp năm lần so với chứng sa sút trí tuệ (UK Biobank 2024). Người bệnh ung thư đặt ra yêu cầu cao đối với các dịch vụ ngoại khoa vì các phương pháp điều trị đa mô thức (multimodal treatments) thường phức tạp, đồng thời người bệnh thường lớn tuổi, đồng nghĩa với việc họ hồi phục chậm hơn sau phẫu thuật và dễ gặp biến chứng hơn.

Việc xác định và đảm bảo phương pháp điều trị tối ưu cho từng người bệnh là một nỗ lực đa chuyên khoa (multidisciplinary effort) “có tính liên kết”, bao gồm bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ ung thư (oncologists), bác sĩ giải phẫu bệnh, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, điều dưỡng chuyên khoa lâm sàng, chuyên gia dinh dưỡng, tâm lý, xã hội và các nhóm chăm sóc giảm nhẹ.

Mỗi phân nhóm ung thư được điều trị tối ưu bằng cách sửsử dụng các phác đồ và thuật toán điều trị năng động dựa trên bằng chứng tốt nhất từ các nghiên cứu tiền cứu quy mô lớn. Tuy nhiên, một kỷ nguyên điều trị “bất định mô” (tumour- or tissue-agnostic therapy) hiện đang nổi lên, trong đó các bệnh ung thư ác tính của bất kỳ cơ quan, mô hoặc máu nào mang các dấu ấn sinh học gen (genomic biomarkers) giống nhau đều được điều trị bằng các loại thuốc nhắm trúng đích gen hoặc miễn dịch tương tự. Nói cách khác, cấu trúc di truyền dường như quan trọng hơn mô xuất phát. Tỷ lệ đáp ứng cao đang được ghi nhận đối với y học chính xác (precision medicine) này.

Chương này tập trung vào các ung thư biểu mô (carcinomas) (tức là các khối u ác tính có nguồn gốc biểu mô) vì chúng phổ biến nhất và được hiểu rõ nhất, mặc dù các nguyên tắc tương tự cũng áp dụng cho tất cả các loại ung thư. Sau khi tổng quan ngắn gọn về bản chất của ung thư, chúng ta sẽ thảo luận về các nguyên tắc ung thư học đại cương, xạ trị, các loại thuốc chống ung thư toàn thân, và chăm sóc giảm nhẹ cũng như cách chúng tương tác tối ưu với nhau.

Tỷ lệ mắc ung thư

Tỷ lệ mắc của một số bệnh ung thư đang giảm trong khi tỷ lệ mắc của những bệnh khác lại đang tăng lên, chủ yếu là do tuổi thọ tăng. Tỷ lệ mắc các bệnh lý ác tính phổ biến nhất tại Vương quốc Anh được trình bày trong Bảng 13.1. Tỷ lệ mắc bệnh thay đổi giữa các quốc gia do các yếu tố di truyền và môi trường khác nhau, và những yếu tố này quyết định các ưu tiên về y tế công cộng và ung thư học của khu vực. Sự gia tăng tỷ lệ mắc có thể phản ánh sự gia tăng thực sự về số lượng các trường hợp ung thư có biểu hiện triệu chứng hoặc là kết quả của các chương trình tầm soát (xem Chương 6) phát hiện nhiều trường hợp hơn, ví dụ, ung thư vú, ung thư đại trực tràng và các nghiên cứu thí điểm về tầm soát bằng chụp cắt lớp vi tính (computed tomography – CT) liều thấp ở những người bệnh có nguy cơ cao mắc ung thư phổi.