Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, Ấn bản thứ 7 (2026). CHƯƠNG 23: CÁC KHỐI U DẠ DÀY VÀ RUỘT NON

Ngoại khoa Căn bản: Vấn đề, Chẩn đoán và Quản lý, ấn bản thứ 7 (2026)
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 7th Edition
Biên tập viên chính: Clive R. G. Quick, Suzanne Biers, Tan Arulampalam, Philip J. Deakin
Dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng – (C) 2026 Elsevier

CHƯƠNG 23: CÁC KHỐI U DẠ DÀY VÀ RUỘT NON

Tumours of the stomach and small intestine
Essential Surgery: Problems, Diagnosis and Management, 23, 376-383

Giới thiệu

Các khối u dạ dày có thể là ung thư biểu mô (carcinomas), u mô đệm đường tiêu hóa (GISTs), u carcinoid hoặc u lympho (lymphomas). Các polyp tuyến dạ dày thực sự rất hiếm gặp; hầu hết các tổn thương dạng polyp ở dạ dày là lành tính, có bản chất tăng sản hoặc viêm.

Các khối u ruột non rất hiếm gặp. Trong số các khối u ác tính, u lympho và GIST phổ biến hơn nhiều so với ung thư biểu mô tuyến (adenocarcinomas). Hội chứng Peutz-Jeghers là một rối loạn di truyền hiếm gặp, đặc trưng bởi nhiều polyp lành tính ở ruột non. Người bệnh thường có các đốm sắc tố quanh miệng và tăng nguy cơ mắc ung thư vú, đại trực tràng và các ung thư khác. Các trường hợp này khá thường gặp trong các kỳ thi của sinh viên hoặc bác sĩ nội trú (xem Chương 27, Ung thư biểu mô tuyến đại trực tràng; Các hội chứng đa polyp).

Ung thư biểu mô dạ dày

Bệnh học ung thư biểu mô dạ dày

Ung thư dạ dày hầu như chỉ bao gồm ung thư biểu mô tuyến. Hai nhóm mô bệnh học riêng biệt được ghi nhận, mỗi nhóm có các mối liên quan dịch tễ học riêng. Loại thứ nhất là thể ruột (intestinal type) có các đặc điểm mô học tương tự như biểu mô ruột. Các tế bào phát triển thành từng đám và có sự thâm nhiễm viêm rõ rệt. Loại thứ hai là thể lan tỏa (diffuse type). Ở đây, các tế bào nằm đơn lẻ, thường sắp xếp thành hàng một và được bao quanh bởi phản ứng mô đệm xơ hóa rõ rệt. Các tế bào khối u có các giọt chất nhầy (mucin) lớn trong nội bào đẩy nhân ra ngoại vi tế bào, tạo nên hình ảnh tế bào nhẫn (signet ring) đặc trưng (Hình 23.1). Ung thư biểu mô thể ruột có tiên lượng tốt hơn so với ung thư biểu mô tế bào nhẫn tiết nhầy.

Ung thư biểu mô dạ dày phát triển dưới ba hình thái (xem đoạn tiếp theo): thể ruột phần lớn tạo ra các khối u sùi và loét ác tính, còn thể lan tỏa gây ra các ung thư biểu mô thâm nhiễm.