Nội tiết học Bà mẹ – Thai Nhi và Sơ Sinh (Ấn bản thứ 2, 2026). CHƯƠNG 2. TUYẾN TÙNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA NÓ TRONG THỜI KỲ MANG THAI VÀ CHO CON BÚ

Nội tiết học Bà mẹ – Thai Nhi và Sơ Sinh: Sinh Lý, Sinh Lý Bệnh và Xử Trí Lâm Sàng (Ấn bản thứ 2, 2026). 
Dịch và Chú giải tiếng Việt: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology: Physiology, Pathophysiology, and Clinical Management, 2nd Edition
Imprint: Academic Press. Editors: Christopher S. Kovács, Cheri L. Deal.
Ấn bản tiếng Việt của cuốn sách này là một dự án phi lợi nhuận, được xuất bản duy nhất trên các website yhoclamsang.net và sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM.

CHƯƠNG 2. TUYẾN TÙNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA NÓ TRONG THỜI KỲ MANG THAI VÀ CHO CON BÚ

Ana-Maria Zagrean, Diana Maria Chitimus, Corin Badiu, Anca Maria Panaitescu, Gheorghe Peltecu và Leon Zagrean

Phân viện Sinh lý học và Khoa học Thần kinh, Bộ môn Khoa học Chức năng, Đại học Y Dược “Carol Davila” (“Carol Davila” University of Medicine and Pharmacy), Bucharest, Romania; Viện Nội tiết Quốc gia “C. I. Parhon”, Bucharest, Romania; Bộ môn Nội tiết, Đại học Y Dược “Carol Davila”, Bucharest, Romania; Bộ môn Sản Phụ khoa, Đại học Y Dược “Carol Davila”, Bệnh viện Lâm sàng Filantropia, Bucharest, Romania.

The Pineal Gland and Its Function in Pregnancy and Lactation
Maternal-Fetal and Neonatal Endocrinology, Chapter 2, 17-40

2.1 Giới Thiệu

Tuyến tùng (Pineal gland hay Pineal body), còn được gọi là thể tùng (Epiphysis cerebri), là một tuyến nội tiết thần kinh chủ yếu được biết đến với chức năng sản xuất và giải phóng melatonin vào ban đêm, đồng thời đóng vai trò là một bộ dao động sinh học theo nhịp ngày đêm và là một chất điều hòa quan trọng đối với các chức năng sinh lý.

Được mô tả lần đầu tiên ở người bởi Galen vùng Pergamon (Sau Công nguyên), vị trí trung tâm của nó trong não bộ đã truyền cảm hứng cho René Descartes coi đây là “nơi trú ngụ của linh hồn” vào khoảng 1500 năm sau đó.

Melatonin (N-acetyl-5-methoxytryptamine) là phân tử kết nối hai hiện tượng: sự sống trên trái đất và ánh sáng mặt trời. Sự tiến hóa của quá trình tổng hợp và chức năng của melatonin từ các sinh vật đơn bào cho đến sự xuất hiện của tuyến tùng, cũng như sự kết nối của nó với hệ thần kinh, được thúc đẩy bởi nhu cầu phát triển một mối liên kết nội tiết tố giữa mỗi sinh vật và điều kiện ánh sáng của môi trường.

Mặc dù melatonin đã được tạo ra từ thuở bình minh của sự sống, các nhà khoa học mới chỉ chú ý đến những ý nghĩa sinh lý của nó cách đây chưa đầy một thế kỷ và chỉ nhận dạng được nó vào giữa thế kỷ 20. Sau khi phân lập từ chiết xuất tuyến tùng của bò, Lerner đã đề xuất thuật ngữ melatonin cho yếu tố hoạt động của tuyến tùng có khả năng ngăn chặn sự sẫm màu trên da ếch bởi một loại hormone kích thích tế bào hắc tố (Melanocyte-stimulating hormone). Tiếp nối phát hiện này, nhiều nghiên cứu đã chứng minh sự hiện diện của melatonin ở các sinh vật sống trong các môi trường khác nhau và với các mức độ tổ chức khác nhau, từ sinh vật đơn bào đến thực vật, côn trùng và động vật có vú, đặc biệt là con người.