PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. CHƯƠNG 13: SIÊU ÂM TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP

PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3
Chủ biên: Gregory W. Randolph MD FACS FACE – Nhà xuất bản Elsevier (2022)
Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng 
Bản dịch vì mục đích phi lợi nhuận. Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website sachyhoc.com và yhoclamsang.net của THƯ VIỆN MEDIPHARM

CHƯƠNG 13: SIÊU ÂM TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP

Ultrasound of the Thyroid and Parathyroid Glands
Kevin T. Brumund; Susan J. Mandel
Surgery of the Thyroid and Parathyroid Glands, 13, 132-132

GIỚI THIỆU

GIỚI THIỆU

Việc ứng dụng lâm sàng của siêu âm (US) trong vùng đầu mặt cổ đang ngày càng mở rộng. Siêu âm vẫn giữ vững vai trò là công cụ chẩn đoán hình ảnh chủ lực đối với tuyến giáp nhờ tính hiệu quả kinh tế, khả năng thu thập thông tin nhanh chóng, được bệnh nhân dung nạp tốt và giúp tránh phơi nhiễm bức xạ không cần thiết. Các máy siêu âm hiện đại với khả năng xử lý hình ảnh tiên tiến, kết hợp cùng các đầu dò tần số cao (high-frequency transducers), mang lại độ phân giải và chi tiết giải phẫu vượt trội. Ngay cả các hệ thống nhỏ gọn, di động hiện nay cũng cung cấp được những thông tin hình ảnh rất giá trị.

Chính vì vậy, siêu âm đã trở thành công cụ không thể thiếu đối với các bác sĩ lâm sàng tại phòng khám ngoại trú, được xem như sự mở rộng của việc khám thực thể (physical examination). Các thiết bị ngày càng có chi phí hợp lý và tiện lợi hơn, đi kèm với nhiều cơ hội đào tạo chính quy về công nghệ và ứng dụng lâm sàng. Siêu âm tại điểm chăm sóc (Point of care US) ngay tại phòng khám mang lại lợi ích to lớn: chỉ trong một lần thăm khám, bệnh nhân có thể được thực hiện cả siêu âm chẩn đoán lẫn can thiệp, giúp tối ưu hóa hiệu quả và sự thuận tiện. Đặc biệt đối với bệnh lý tuyến giáp và các vấn đề liên quan, siêu âm đã trở thành phần không thể thiếu trong quy trình đánh giá ban đầu, chẩn đoán, lập kế hoạch trước phẫu thuật (preoperative planning), cũng như theo dõi và giám sát lâu dài.

VẬT LÝ VÀ CÁC NGUYÊN LÝ CỦA SIÊU ÂM

Hệ thống siêu âm bao gồm ba thành phần cơ bản: (1) đầu dò (transducer) có chức năng phát và thu năng lượng âm thanh trực tiếp đến và đi từ mô; (2) bộ xử lý trung tâm (console) chứa phần mềm máy tính tinh vi, các thuật toán chuyển đổi, lưu trữ và xử lý tín hiệu Doppler; và (3) màn hình hiển thị (display) cho phép người quan sát xem và lựa chọn vùng giải phẫu quan tâm. Hiểu rõ sự tương tác giữa năng lượng âm thanh và mô cơ thể là cơ sở để kết hợp lý thuyết với công nghệ. Trong khi ở các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác, các ảnh giả (artifacts) thường gây phiền toái (ví dụ: vật liệu trám răng gây tán xạ làm giảm chất lượng hình ảnh chụp cắt lớp vi tính [CT]), thì trong siêu âm, ảnh giả lại cung cấp thêm thông tin lâm sàng hữu ích nếu biết cách tận dụng.

Khi sóng âm di chuyển qua một môi trường, năng lượng sóng tạo ra các vùng nén và giãn của các phân tử, được biểu diễn toán học bằng đường cong hình sin. Vận tốc sóng âm bằng tần số nhân với bước sóng. Trong một môi trường nhất định, vận tốc sóng âm là hằng số bất kể tần số. Tần số và bước sóng có mối quan hệ tỷ lệ nghịch: sóng tần số thấp có bước sóng dài và ngược lại. Tần số âm thanh được đo bằng chu kỳ/giây hoặc hertz (Hz). Siêu âm được định nghĩa là âm thanh có tần số lớn hơn 20 kilohertz (kHz – trên ngưỡng nghe của tai người), trong đó siêu âm y tế thường sử dụng dải tần từ 3 đến 18 megahertz (MHz). Sóng âm di chuyển qua các môi trường khác nhau với vận tốc khác nhau; nhìn chung, môi trường càng đặc (mật độ cao) thì vận tốc truyền âm càng lớn.