PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. CHƯƠNG 59. THEO DÕI PTH TRONG MỔ TRONG PHẪU THUẬT TUYẾN CẬN GIÁP

PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. 
Chủ biên: Gregory W. Randolph MD FACS FACE – Nhà xuất bản Elsevier (2022). Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng. 
Bản dịch vì mục đích phi lợi nhuận. Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website sachyhoc.com và yhoclamsang.net

CHƯƠNG 59. THEO DÕI PTH TRONG MỔ TRONG PHẪU THUẬT TUYẾN CẬN GIÁP

Intraoperative PTH Monitoring During Parathyroid Surgery
Denise Carneiro-Pla; Phillip K. Pellitteri
Surgery of the Thyroid and Parathyroid Glands, 59, 546-552

GIỚI THIỆU

Theo dõi hormone tuyến cận giáp trong mổ (Intraoperative parathyroid hormone monitoring – IPM) đã được sử dụng từ những năm 1990 để hướng dẫn việc cắt bỏ các tuyến cận giáp bất thường ở những bệnh nhân mắc cường cận giáp nguyên phát lẻ tẻ (sporadic primary hyperparathyroidism – SPHPT). Hiện nay, nhiều bác sĩ phẫu thuật tuyến cận giáp với số lượng ca bệnh lớn sử dụng IPM, một cách chọn lọc hoặc thường quy, để hướng dẫn phẫu thuật cắt tuyến cận giáp ở những bệnh nhân mắc cường cận giáp nguyên phát (primary hyperparathyroidism – PHPT).

Biện pháp hỗ trợ phẫu thuật này đã giúp thay đổi phương pháp tiếp cận mổ cắt tuyến cận giáp từ thăm dò hai bên vùng cổ (bilateral neck exploration – BNE) truyền thống (phương pháp này quan sát tất cả các tuyến cận giáp và cắt bỏ các tuyến bị phì đại dựa trên đánh giá chủ quan của bác sĩ phẫu thuật về kích thước tuyến) sang phẫu thuật cắt tuyến cận giáp xâm lấn tối thiểu với việc chỉ loại bỏ (các) tuyến tăng tiết; điều này giúp bảo tồn tất cả các mô hoạt động bình thường. Phương pháp tiếp cận cắt tuyến cận giáp ít xâm lấn này, đạt được một cách an toàn nhờ sự hỗ trợ của IPM, không chỉ thành công ngang với BNE mà còn cho phép tiến hành phẫu thuật ở cơ sở điều trị ngoại trú với việc phẫu tích vùng cổ ít hơn, thường cắt bỏ ít tuyến hơn, thời gian mổ ngắn hơn và ít biến chứng hậu phẫu hơn (xem Chương 56, Thăm dò Tuyến cận giáp Hai bên Tiêu chuẩn).

Các mục tiêu của chương này bao gồm: (1) thảo luận về các vấn đề thực tiễn liên quan đến việc sử dụng theo dõi PTH trong mổ trong quá trình phẫu thuật cắt tuyến cận giáp, (2) đề xuất các hướng dẫn để diễn giải nồng độ PTH trong mổ dựa trên các dữ liệu đã công bố hiện có và kinh nghiệm cá nhân của các tác giả, và (3) đưa ra một cái nhìn tổng quan về những tranh cãi hiện tại liên quan đến việc sử dụng biện pháp hỗ trợ phẫu thuật này.

LỊCH SỬ CỦA THEO DÕI PTH TRONG MỔ

Từ những năm 1990, một lượng thông tin đáng kể đã được thu thập liên quan đến ứng dụng của phương pháp này cũng như ảnh hưởng của nó đối với quá trình phẫu thuật cắt tuyến cận giáp trong các bệnh lý tuyến cận giáp khác nhau. Tiền đề cơ bản biện minh cho việc sử dụng một xét nghiệm như vậy nằm ở khả năng đo lường nhanh chóng tình trạng tăng chức năng của mô tuyến cận giáp bất thường ngay trong phòng mổ.

Việc phát hiện ra hormone tuyến cận giáp (parathyroid hormone – PTH) và sự phát triển sau đó của các xét nghiệm để đo lường chính xác nồng độ trong cả trạng thái sinh lý và bệnh lý đã được đánh dấu bằng một số sự kiện lớn, những sự kiện này kết hợp lại đã dẫn đến ứng dụng hiện tại của việc đo lường nồng độ PTH trong mổ trong điều trị bệnh lý tuyến cận giáp bằng phẫu thuật. Năm 1923, một bác sĩ phẫu thuật tổng quát, A.M. Hanson, là người đầu tiên chứng minh sự hiện diện của hormone này. Dịch chiết của hormone, được ông phát triển từ tuyến cận giáp của bò, đã được sử dụng thành công trong điều trị chứng co cứng cơ (tetany) trong thực nghiệm. Gần 3 thập kỷ rưỡi sau khám phá ban đầu của ông, hai nhóm làm việc độc lập đã có thể mô tả thêm đặc điểm của dịch chiết này là PTH. Rasmussen và Craig từ Viện Rockefeller ở New York, cũng như G.D. Aurbach ở Boston, đã chiết xuất được một polypeptide tuyến cận giáp ổn định và chứng minh rằng các đặc tính gây tăng canxi máu (hypercalcemic properties) được mô tả trước đây nằm ở một chất nội tiết tố duy nhất. Berson và Yalow, làm việc tại Bệnh viện VA Bronx vào năm 1963, hợp tác với Aurbach và John Potts từ Viện Y tế Quốc gia (NIH), đã mô tả một xét nghiệm miễn dịch phóng xạ (radioimmunoassay) cho PTH. Trong một nỗ lực để tạo ra một kháng thể nhận diện đặc hiệu PTH ở người, Eric Reiss và Janet Canterbury, làm việc tại Bệnh viện Michael Reese ở Chicago vào năm 1965, đã thu hoạch các tuyến cận giáp của bò và tiêm dịch chiết vào các động vật thí nghiệm khác nhau. Những nỗ lực ban đầu này đã không thành công. Tuy nhiên, sau nhiều thử nghiệm, một kháng thể chống lại tuyến cận giáp bò đã thu được, kháng thể này có ái lực cao với PTH người trên gà thí nghiệm. Sử dụng kháng thể này, các nhà điều tra đã phát triển một xét nghiệm xác định nồng độ PTH thỏa đáng ở người.