PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. CHƯƠNG 63. TÁI PHẪU THUẬT TUYẾN CẬN GIÁP

PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP VÀ TUYẾN CẬN GIÁP, ẤN BẢN THỨ 3. 
Chủ biên: Gregory W. Randolph MD FACS FACE – Nhà xuất bản Elsevier (2022). Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng. 
Bản dịch vì mục đích phi lợi nhuận. Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website sachyhoc.com và yhoclamsang.net

CHƯƠNG 63. TÁI PHẪU THUẬT TUYẾN CẬN GIÁP

Revision Parathyroid Surgery
Michael C. Singer; Ayaka Iwata; Brendan C. Stack, Jr

Surgery of the Thyroid and Parathyroid Glands, 63, 585-590

Giới Thiệu

Có đến 10% bệnh nhân từng phẫu thuật điều trị cường tuyến cận giáp nguyên phát (primary hyperparathyroidism – PHPT) sẽ gặp phải tình trạng bệnh dai dẳng hoặc tái phát sau phẫu thuật (Hộp 63.1). Do các di chứng của PHPT, một số bệnh nhân này sẽ cần phải phẫu thuật lại tuyến cận giáp (reoperative parathyroid surgery). Đáng tiếc là, trái ngược với phẫu thuật tuyến cận giáp lần đầu cực kỳ an toàn và có tỷ lệ thành công cao, phẫu thuật lại tuyến cận giáp đi kèm với những rủi ro đáng kể. Tái phẫu thuật tuyến cận giáp là một quá trình thực hành phức tạp, đòi hỏi các kỹ năng chuyên biệt và sự am hiểu tường tận để tối ưu hóa kết quả. Các quy trình mổ lại này nên được định hướng bằng hình ảnh (image driven), khi có thể, và loại hình ảnh có sẵn sẽ khác nhau tùy theo khu vực và từng trung tâm y tế. Các phẫu thuật viên thực hiện tái phẫu thuật tuyến cận giáp cần phải thành thạo nhiều kỹ thuật mổ khác nhau để giải quyết những thách thức có thể xuất hiện ở những bệnh nhân này.

Tại Sao?

Một nguyên nhân khiến phẫu thuật tuyến cận giáp lần đầu không thành công là do chẩn đoán bệnh nhân không chính xác. Mặc dù đánh giá xét nghiệm ở nhiều bệnh nhân mắc PHPT rất rõ ràng và mang tính kết luận, nhưng ở những người khác, việc chẩn đoán có thể gặp nhiều thách thức.

Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả sinh hóa và dẫn đến sự nhầm lẫn trong việc đánh giá bệnh nhân. Tình trạng thiếu hụt Vitamin D và thiếu hụt canxi, đặc biệt nếu nghiêm trọng, có thể che giấu bệnh PHPT vì những bệnh nhân này có thể có mức canxi bình thường. Ngoài ra, lượng canxi bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ có thể thấp ở những người bị thiếu canxi nghiêm trọng và bức tranh sinh hóa của PHPT thậm chí có thể bắt chước bệnh cường tuyến cận giáp thứ phát (secondary hyperparathyroidism). Việc điều chỉnh bất kỳ sự thiếu hụt nào đã được ghi nhận và xét nghiệm lại sau liệu pháp thay thế có thể hé lộ chẩn đoán thực sự của PHPT.

Việc sử dụng thuốc lợi tiểu thiazide và lithium, có thể làm tăng hormone tuyến cận giáp (parathyroid hormone – PTH) và gây tăng canxi máu nhẹ, có thể bắt chước chẩn đoán PHPT. Nên ngừng các loại thuốc này khi có thể và lặp lại đánh giá sinh hóa 6 tuần sau khi đào thải hết thuốc (medication washout). Tình trạng tăng canxi máu không qua trung gian tuyến cận giáp (Nonparathyroid-mediated hypercalcemia) (ví dụ: ung thư hạch bạch huyết (lymphoma), các bệnh u hạt (granulomatous diseases), cường giáp (hyperthyroidism), bệnh di căn xương (metastatic bone disease), đa u tủy (multiple myeloma), ngộ độc vitamin D (vitamin D toxicity) và hội chứng sữa-kiềm (milk-alkali syndrome)) được phân biệt với PHPT bằng mức PTH bị ức chế phù hợp đi kèm với lượng canxi tăng cao. Peptide liên quan đến PTH (PTH-related peptide – PTHrP) có thể được định lượng khi PTH bị ức chế trong bối cảnh tăng canxi máu và có nghi ngờ mắc bệnh lý ác tính.