Sách dịch. Các nguyên lý Y học Hô hấp 8e. Chương 8. Giải Phẫu và Sinh Lý của Nhu Mô Phổi

Sách dịch: CÁC NGUYÊN LÝ Y HỌC HÔ HẤP, ẤN BẢN THỨ 8
Dịch và chú giải Tiếng Việt: Ts.Bs. Lê Nhật Huy, Ths.Bs. Lê Đình Sáng

CHƯƠNG 8. GIẢI PHẪU VÀ SINH LÝ CỦA NHU MÔ PHỔI

Anatomic and physiologic aspects of the pulmonary parenchyma 
Steven E. Weinberger MD, MACP, FRCP, Barbara A. Cockrill MD and Jess Mandel MD, MACP, FRCP
Principles of Pulmonary Medicine, 8, 119-123

MỤC LỤC CHƯƠNG

Giải phẫu

Sinh lý

Chương 8 đến 11 tập trung vào vùng phổi trực tiếp tham gia vào quá trình trao đổi khí, thường được gọi là nhu mô phổi. Vùng này bao gồm thành và khoang phế nang (với giao diện phế nang-mao mạch) ở cấp độ túi phế nang, ống phế nang và tiểu phế quản hô hấp. Mặc dù nhóm bệnh lý lớn liên quan đến các cấu trúc này theo truyền thống được mô tả dưới tên gọi bệnh phổi kẽ, thuật ngữ bệnh phổi nhu mô lan tỏa đang ngày càng được sử dụng rộng rãi và phản ánh chính xác hơn phạm vi tổn thương bệnh học. Chương 8 này mô tả giải phẫu bình thường của vùng trao đổi khí của phổi và một số khía cạnh sinh lý bình thường của nó. Chương 9 cung cấp một cái nhìn tổng quan về các bệnh phổi nhu mô lan tỏa, nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa sự rối loạn cấu trúc phế nang và sự bất thường về chức năng. Chương 10 và 11 tập trung vào các rối loạn cụ thể, chủ yếu là bán cấp hoặc mạn tính, trong đó các đặc điểm bệnh học chính nằm ở thành phế nang. Viêm phổi, tổn thương phổi cấp (hội chứng suy hô hấp cấp tính), và các bệnh lý mạch máu phổi được cố ý loại trừ do có biểu hiện bệnh học khác và được xem xét riêng trong các phần khác của tài liệu này.

Mặc dù có rất nhiều loại rối loạn ảnh hưởng đến thành phế nang, nhiều đặc điểm sinh lý bệnh lại là chung cho nhiều bệnh riêng lẻ. Việc nắm vững các đặc điểm sinh lý bệnh chung này và tác động của chúng lên chức năng bình thường của phổi là rất hữu ích để hiểu hậu quả của từng thực thể bệnh cụ thể. Đối với các bệnh cụ thể có những đặc điểm đặc biệt, phần xem xét các đặc điểm riêng lẻ này sẽ được bao gồm.

GIẢI PHẪU

Để phổi hoạt động hiệu quả như một cơ quan trao đổi khí, cần có một diện tích bề mặt lớn nơi O2​ có thể được hấp thụ và CO2​ được thải ra. Tại thành phế nang, nơi diễn ra quá trình trao đổi khí, một mạng lưới mao mạch rộng lớn chạy xuyên qua và tiếp xúc gần với khí trong phế nang giúp tạo điều kiện cho sự trao đổi này. Trong phổi bình thường, vách phế nang cực kỳ mỏng và tinh tế, với các mao mạch nằm sát lòng phế nang, và có rất ít mô thừa không liên quan đến quá trình trao đổi khí (Hình 8.1).

Bề mặt của thành phế nang (vùng tiếp giáp với lòng phế nang) được lót bởi một lớp tế bào biểu mô liên tục. Có thể xác định được hai loại tế bào biểu mô lót này, được gọi là tế bào type I và type II. Tế bào type I ít hơn về số lượng so với tế bào type II nhưng chiếm một diện tích bề mặt lớn hơn nhiều. Chúng có các phần bào tương vươn dài và mỏng manh đáng kinh ngạc, lót hơn 95% bề mặt phế nang (Hình 8.2). Tế bào type I hoạt động như một hàng rào ngăn chặn sự di chuyển tự do của các chất, chẳng hạn như dịch, từ thành phế nang vào lòng phế nang. Mặc dù chúng có ít bào quan, các bằng chứng cho thấy tế bào type I đóng một vai trò quan trọng trong việc điều hòa cân bằng ion và dịch trong phổi, một phần vì chúng bao phủ một phần lớn diện tích bề mặt phế nang.