Siêu âm Đa tham số trong Đánh giá Bệnh lý Gan Lan tỏa. CHƯƠNG 9. ĐỘ CỨNG GAN NGOÀI PHẠM VI PHÂN ĐỘ XƠ HÓA

SIÊU ÂM ĐA THAM SỐ TRONG ĐÁNH GIÁ BỆNH LÝ GAN LAN TOẢ – PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN THỰC TẾ
Biên tập viên chính: R. Graham Barr, Giovanna Ferraioli MD – NXB Elsevier
Biên dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website yhoclamsang.net – sachyhoc.com bởi THƯ VIỆN MEDIPHARM. 

CHƯƠNG 9. ĐỘ CỨNG GAN NGOÀI PHẠM VI PHÂN ĐỘ XƠ HÓA

Liver stiffness beyond the staging of liver fibrosis
Giovanna Ferraioli; Richard G. Barr
Multiparametric Ultrasound for the Assessment of Diffuse Liver Disease, CHAPTER 9, 153-164

GIỚI THIỆU

Siêu âm đàn hồi sóng biến dạng (Shear Wave Elastography – SWE) đánh giá độ cứng, chứ không đơn thuần là mức độ xơ hóa (Fibrosis). Ngoài xơ hóa, một số yếu tố hoặc tình trạng lâm sàng có thể dẫn đến gia tăng độ cứng gan (Liver Stiffness – LS). Những yếu tố này được xem là các yếu tố gây nhiễu (Confounding Factors) trong việc phân độ xơ hóa, bao gồm: tình trạng viêm gan (Liver Inflammation) – chủ yếu được đánh giá gián tiếp qua các chỉ số men gan transaminase; viêm gan cấp (Acute Hepatitis); ứ mật do tắc nghẽn (Obstructive Cholestasis); sung huyết gan (Liver Congestion); và các bệnh lý thâm nhiễm gan (Infiltrative Liver Diseases).

Báo cáo đầu tiên về tình trạng tăng độ cứng gan ở bệnh nhân sung huyết mạch máu gan (Hepatic Vascular Congestion) do thiểu năng tim (Cardiac Insufficiency) được công bố vào năm 2008. Các tác giả mô tả trường hợp một bệnh nhân nhiễm virus viêm gan C sau hai lần ghép tim vì bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ (Ischemic Cardiopathy) nặng, theo sau là tình trạng mất chức năng mảnh ghép nguyên phát (Primary Nonfunction of the Graft). Bệnh nhân bị suy tim (Heart Failure) và biểu hiện gan rất cứng, đo được 44,3 kPa trên siêu âm đàn hồi thoáng qua có kiểm soát rung (Vibration Controlled Transient Elastography – VCTE), kèm theo các dấu hiệu của bệnh gan tim (Cardiac Hepatopathy) nhưng không có xơ gan trên mô bệnh học. Một năm sau lần ghép tim thứ ba, sinh thiết gan cho thấy sự cải thiện đáng kể của bệnh gan tim, và giá trị VCTE giảm còn 3,8 kPa (trong giới hạn bình thường). Các tác giả nhấn mạnh rằng sung huyết mạch máu gan có thể làm tăng đáng kể độ cứng gan lên đến các mức giá trị vốn dùng để chẩn đoán xác định xơ gan. Họ cũng nhấn mạnh rằng sự gia tăng này hoàn toàn có thể đảo ngược khi rối loạn chức năng tim mạch được điều chỉnh.

Kể từ báo cáo đó, nhiều nghiên cứu đã khảo sát vai trò của độ cứng gan ở những bệnh nhân mắc bệnh tim sung huyết (Congestive Heart Disease) mà không kèm bệnh lý gan nguyên phát.

BỆNH LÝ TIM MẠCH

Bất kỳ bệnh lý nào ảnh hưởng đến tim phải đều có thể dẫn đến tăng áp lực trong nhĩ phải, tĩnh mạch chủ dưới (Inferior Vena Cava – IVC) và các tĩnh mạch gan. Tĩnh mạch gan không có van, do đó sự gia tăng áp lực trong tĩnh mạch chủ dưới tác động trực tiếp đến giường mao mạch nan hoa (Sinusoidal Bed), gây sung huyết vùng trung tâm tiểu thùy (Centrilobular Congestion) và giãn xoang gan (Sinusoidal Dilation). Gan được bao phủ bởi lớp vỏ bao ít đàn hồi và khả năng giãn nở kém (Liver Capsule); do đó, tình trạng sung huyết có thể dẫn đến tăng độ cứng nhu mô.

Bệnh Tim Sung Huyết