Siêu âm tim 3 chiều trong chẩn đoán bệnh tim mạch

NGUYỄN TUẤN VŨ

Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

       Siêu âm tim 3 chiều (SAT 3D) đã được ứng dụng từ sau năm 2000. Sự phát triển của đầu dò 3 chiều với các tinh thể phát sóng siêu âm sắp xếp theo ma trận bao gồm các kiểu  Siêu âm với thời gian thực (Live 3D), Siêu âm tim 3 chiều phóng đại (3D Zoom), Siêu âm tim lấy hình toàn bộ thể tích (Full Volume) đã cải thiện những nhược điểm của Siêu âm tim 2 chiều. Hiện nay phương pháp chẩn đoán mới này ngày càng được ứng dụng  rộng rãi hơn trong chẩn đoán chính xác hầu hết các bệnh  tim mạch, đặc biệt Siêu âm tim 3 chiều cung cấp những thông tin quan trọng trước, trong và sau khi can thiệp qua thông tim như: nong van 2 lá bằng bóng qua da, thủ thuật kẹp van 2 lá, thay van ĐMC qua da, đóng thông liên nhĩ và lỗ bầu dục thông thương, đặt lồng Watchman trong tiểu nhĩ trái.

Từ khóa: SAT 3 D, Can thiệp qua thông tim.

THREE-DIMENSIONAL ECHOCARDIOGRAPHY IN DIAGNOSIS OF CARDIOVASCULAR DISEASES 

Three Dimensional Echocardiography (3DE) was introduced after the year 2000. With the development of fully sampled matrix array transducers, 3D Echocardiography including Live 3D, 3D zoom and Full Volume overcomes the disadvantages of Two Dimensional Echocardiography, provides better the cardiac structure. Currently, this new method is applied more and more to make exactly the diagnosis of almost cases of  cardiovascular diseases, especially 3DE provides the important information prior , during and next to performing catheter interventions for  Percutaneous Mitral Ballon Valvuloplasty, MitraClip, Transcatheter Aortic Valve Implantation, Atrial Septal Defect and Patent Foramen Ovale Closure, Watchman Device Implantation.

Keywords: 3D Echocardiography, Catheter Intervention.      

PHẦN I: NGUYÊN LÝ CƠ BẢN

1. Giới thiệu:

Siêu âm tim 3 chiều (SAT3D) là một cuộc cách mạng trong chẩn đoán hình ảnh. Sự tiến bộ của máy tính và kỹ thuật đầu dò đã giúp ghi hình 3 chiều thời gian thực (Real-time 3DE). Lợi ích của SAT3D đã được chứng minh trong (1) lượng giá được thể tích và khối cơ các buồng tim, (2) đánh giá vận động vùng cũng như chức năng tâm thu thất trái, (3) trình bày các hình ảnh thực của van tim, (4) đánh giá thể tích phụt ngược của sang thương hay đánh giá luồng thông với siêu âm tim 3 chiều Doppler màu, và (5) siêu âm tim 3 chiều gắng sức.[1],[4],[5]

Hình 1. Siêu âm tim 3 D, thu nhận dữ liệu theo kiểu tích hợp nhiều chu chuyển tim

Nguồn: ” ASE 2012″[4]

2. Dụng cụ, máy móc:

2.1. Qúa trình tạo ra hình ảnh siêu âm:

Thành phần chính của đầu dò siêu âm tim là các thanh áp điện piezelectric, có thể phát ra sóng âm với tần số cao khi có một điện thế áp vào, sóng siêu âm này phát ra từ đầu dò, gặp ranh giới giữa 2 môi trường dẫn âm khác nhau, sẽ bị phản âm lại một phần, sóng phản âm này lại được thanh áp điện nhận và chuyển thành tín hiệu điện gửi vào máy siêu âm để xử lý thành hình ảnh siêu âm.

Một thanh áp điện đơn độc chỉ có thể phát sóng siêu âm và tạo nên hình ảnh siêu âm theo một chiều, đó là siêu âm kiểu TM (M-mode).

Siêu âm tim 2 chiều ( 2D hoặc B-mode ) đòi hỏi nhiều thanh áp điện sắp xếp song song theo một hướng ,và hoạt động theo pha xen kẻ nhau, đối với các đầu dò cơ học thì chỉ cần một thanh áp điện được xoay nhanh.

Với Siêu âm tim 3D, các thanh áp điện được sắp xếp thành hình ma trận và hoạt động theo pha xen kẻ nhau.

Đầu dò 3D hoạt động theo ma trận có khoảng 2000- 3000 tinh thể phát sóng siêu âm với tần số hoạt động từ 2- 4MHz cho siêu âm tim qua thành ngực và 2-7 MHz cho siêu âm tim qua thực quản. Việc hoạt động theo pha của các tinh thể phát sóng siêu âm theo ma trận tạo ra sóng siêu âm theo 3 hướng tạo nên hệ thống hình tháp [5], [6].