Sổ tay Lâm sàng Tiết niệu Penn, Ấn bản thứ 3. CHƯƠNG 31. NIỆU KHOA NGƯỜI CAO TUỔI

Sổ tay Lâm sàng Tiết niệu Penn, Ấn bản thứ 3
Penn Clinical Manual of Urology Third Edition – (C) 2025 Nhà Xuất Bản ELSEVIER
Biên tập: Thomas J. Guzzo, Robert C. Kovell, Justin B. Ziemba, Dana A. Weiss, Alan J. Wein
Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Lê Huy Ngọc, Ts.Bs. Lê Nhật Huy, BSCKII. Trần Trung Kiên

CHƯƠNG 31. NIỆU KHOA NGƯỜI CAO TUỔI

Geriatric urology
George W. Drach, MD
Penn Clinical Manual of Urology, CHAPTER 31, 1031-1033.e8

NIỆU KHOA VÀ NGƯỜI BỆNH CAO TUỔI

Dân số người cao tuổi ngày càng tăng của chúng ta sẽ tác động lớn đến chuyên ngành niệu khoa trong 2 đến 3 thập kỷ tới. Các bác sĩ niệu khoa tổng quát sẽ có gần 50% lượng người bệnh nằm trong nhóm tuổi trên 65 (Bảng 31.1). Các bác sĩ niệu khoa cũng sẽ phải đối mặt với những quyết định quản lý khó khăn khi lựa chọn có nên phẫu thuật lớn cho những người bệnh này hay không. Điều này đặc biệt đúng đối với những người bệnh mắc ung thư bàng quang (bladder cancer) và ung thư tuyến tiền liệt (prostate cancer) bởi vì họ thường không tiến triển đến giai đoạn ung thư xâm lấn cho đến khi qua tuổi 60 (Hình 31.1). Một số ứng viên phẫu thuật này vẫn tương đối khỏe mạnh. Những người khác lại cho thấy nguy cơ phẫu thuật cao do tình trạng toàn thân kém và các bệnh đồng mắc.

Liệu chúng ta trong ngành niệu khoa có nên tiếp cận những người bệnh cao tuổi này khác với những người bệnh trẻ hơn, khỏe mạnh hơn không? Có, nhưng câu trả lời cho câu hỏi này nằm ở việc sửa đổi ba yếu tố trong lược đồ “đánh giá và quản lý” thông thường của chúng ta: các bước trong đánh giá ban đầu ở người bệnh cao tuổi sẽ khác biệt; quy trình ra quyết định liên quan đến việc đánh giá sâu hơn và khuyến nghị điều trị cần có sự thay đổi; và các quyết định về quản lý liệu pháp điều trị triệt căn đòi hỏi sự cân nhắc bổ sung được tích hợp trong bối cảnh của sự lão hóa.

Có một số tài liệu xuất sắc về niệu khoa người cao tuổi. Trong suốt chương này, tôi đề cập đến một cuốn sách nhỏ, Geriatrics at Your Fingertips (GAYF), rất hữu ích trong việc quản lý tất cả các người bệnh lão khoa. Một nguồn khác là giáo trình Geriatrics Syllabus for Specialists. Cả hai đều có sẵn từ Hiệp hội Lão khoa Hoa Kỳ (American Geriatrics Society), và cả hai nên có trên giá sách văn phòng của mọi bác sĩ niệu khoa điều trị người lớn. Ngoài ra, cuốn sách Primer of Geriatric Urology cũng mới được xuất bản gần đây.

Tóm lại, đối với người bệnh niệu khoa cao tuổi của chúng ta, việc đánh giá ban đầu phải được thay đổi bao gồm khai thác kỹ tiền sử dùng thuốc, thu thập các hồ sơ cũ cần thiết và đánh giá khả năng chức năng. Các quyết định điều trị phải dựa trên sự hiện diện hay vắng mặt của các bệnh đồng mắc cùng với tổng dung lượng chức năng, thay vì tuổi thực (chronological age). Cuối cùng, giai đoạn chu phẫu phải bao gồm sự quan tâm đến việc tối ưu hóa các bệnh đồng mắc, chú ý đến kiểm soát đau, phòng ngừa té ngã và lập kế hoạch xuất viện sớm. Tất cả các bước có thể để ngăn ngừa hoặc cải thiện tình trạng thay đổi tâm thần là cần thiết. Với những chi tiết này được thực hiện, việc chăm sóc người bệnh cao tuổi của chúng ta sẽ mang lại nhiều lợi ích hơn.

Bảng 31.1 Lượt khám ngoại trú của người bệnh Medicare (2006)

(Phỏng theo Drach GW, Forciea MA. Geriatric patient care: basics for urologists. AUA Update Series. 2005;24:286-296.)

Hình 31.1 Hầu hết các ca tử vong do ung thư tuyến tiền liệt xảy ra sau 60 tuổi. Tử vong do ung thư bàng quang không trở nên đáng chú ý cho đến sau 80 tuổi.  (Phỏng theo Hollenbeck BK, Miller DC, Taub D, et al. Aggressive treatment for bladder cancer is associated with improved overall survival among patients 80 years old or older. Urology. 2004;64:292-297.)

ĐIỂM CỐT LÕI LÂM SÀNG (CLINICAL PEARLS)

CÁC KHÍA CẠNH ĐẶC BIỆT TRONG TIẾP CẬN NGƯỜI BỆNH CAO TUỔI

Đánh giá Ban đầu

Tất nhiên, người ta bắt đầu với việc hỏi bệnh sử và khám thực thể (physical examination) thông thường, nhưng cần thêm một số câu hỏi và thăm khám bổ sung. Bổ sung đầu tiên bao gồm sự chú ý cẩn thận đến chế độ dùng thuốc và sự tuân thủ của người bệnh. Người bệnh cao tuổi thường không dùng thuốc đúng theo chỉ định. Họ có thể chỉ uống nửa liều hoặc uống liều hàng ngày chỉ một lần mỗi tuần. Trong các trường hợp khác, họ có thể không dùng thuốc chút nào, có lẽ do chi phí quá cao hoặc nhận thức của họ về tác dụng phụ. Ngoài ra, cần phải hỏi họ về việc sử dụng tất cả các loại thuốc không kê đơn và thảo dược hoặc các chất bổ sung khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của họ. Người trung bình trên 70 tuổi dùng 4 đến 5 loại thuốc kê đơn và 2 đến 4 loại thuốc bổ sung. Tất cả những điều này phải được ghi lại để mọi nhân viên y tế biết những gì thực sự được sử dụng.