Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 5: Các khía cạnh Thực tiễn của việc Xếp hạng Khiếm khuyết và Xác định Khuyết tật

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026)
Nhà xuất bản: ELSEVIER, 2026
Tác giả: David Cifu, Henry L. Lew – Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
(C) Bản dịch tiếng Việt bởi THƯ VIỆN Y HỌC MEDIPHARM

Chương 5: Các khía cạnh Thực tiễn của việc Xếp hạng Khiếm khuyết và Xác định Khuyết tật

Practical aspects of impairment rating and disability determination
Maria Gabriella Ceravolo; Marianna Capecci
Braddom’s Rehabilitation Care: A Clinical Handbook, 5, 37-42.e11

Hướng dẫn Nhanh

THUẬT NGỮ VÀ KHÁI NIỆM HÓA VỀ CHỨC NĂNG (HÌNH 5.1, HÌNH 5.2, VÀ BẢNG 5.3)

Mô hình y tế vẫn là cơ sở nền tảng cho các quyết định về khuyết tật của An sinh Xã hội và các bảng xếp hạng của bác sĩ, vốn vẫn chủ yếu dựa trên giải phẫu và chẩn đoán. Mô hình sinh học-tâm lý-xã hội về khuyết tật hiện là mô hình được ưa chuộng hơn và đã được chấp nhận rộng rãi khi khái niệm hóa về khuyết tật. Thành phần sinh học đề cập đến các khía cạnh thể chất và/hoặc tâm thần của một cá nhân với một tình trạng sức khỏe nhất định; thành phần tâm lý công nhận các niềm tin cá nhân, chiến lược đối phó, và các yếu tố cảm xúc và tâm lý khác có thể ảnh hưởng đến chức năng; và thành phần xã hội công nhận các yếu tố bối cảnh, cơ sở hạ tầng, và các yếu tố môi trường khác cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng trong bất kỳ trường hợp nào. Tổ chức Y tế Thế giới đã giới thiệu Phân loại Quốc tế về Chức năng, Khuyết tật và Sức khỏe (ICF), nhấn mạnh mối quan hệ tương tác hoặc phi tuyến tính giữa khiếm khuyết và các hậu quả chức năng tiềm tàng của khiếm khuyết đối với lĩnh vực cá nhân và xã hội của cá nhân, và các yếu tố bối cảnh có thể giảm nhẹ hoặc khuếch đại những hậu quả này.

Hình 5.1: Phân loại Quốc tế về Khiếm khuyết, Khuyết tật và Khiếm khuyết chức năng (ICIDH) Sơ đồ tuyến tính từ Bệnh học (bệnh lý hoặc chẩn đoán cơ bản) → Khiếm khuyết (hậu quả sinh lý tức thời, triệu chứng, dấu hiệu) → Khuyết tật (hậu quả chức năng, khả năng bị mất) → Khiếm khuyết chức năng (hậu quả xã hội và xã hội, các quyền tự do bị mất).

Hình 5.2: Phân loại Quốc tế về Chức năng, Khuyết tật và Sức khỏe (ICF) Sơ đồ cho thấy mối quan hệ hai chiều giữa Tình trạng sức khỏe (rối loạn hoặc bệnh tật) và một khối bao gồm Chức năng và cấu trúc cơ thể, Hoạt động, và Sự tham gia. Khối này lại có mối quan hệ hai chiều với một khối khác bao gồm các yếu tố Môi trường và Cá nhân.

Bảng 5.3: Các thành phần của Tình trạng Mất khả năng theo Hệ thống Phân loại ICF

Đạo luật Người Mỹ khuyết tật và các Hàm ý (Hình 5.4, Bảng 5.5, và Bảng 5.6)

Theo Đạo luật Người Mỹ khuyết tật (ADA), khuyết tật là “một khiếm khuyết về thể chất hoặc tâm thần làm hạn chế đáng kể một hoặc nhiều hoạt động sống chính của cá nhân đó, có hồ sơ về khiếm khuyết đó hoặc được coi là có khiếm khuyết đó.” Tiêu đề 1 (Việc làm) của ADA công nhận việc làm là một hoạt động sống chính và xem xét khuyết tật trong bối cảnh thực hiện các chức năng thiết yếu của một vị trí việc làm có hoặc không có sự hỗ trợ hợp lý. Sự hỗ trợ hợp lý có thể bao gồm các sửa đổi cấu trúc của nơi làm việc để cải thiện khả năng tiếp cận, sự sẵn có của các lựa chọn công việc được điều chỉnh, và việc mua sắm các thiết bị hoặc dụng cụ thích ứng để cho phép một người lao động đủ tiêu chuẩn bị khuyết tật thực hiện các chức năng thiết yếu của công việc. Sự hỗ trợ theo ADA là một yếu tố sửa đổi môi trường xã hội cơ bản được luật pháp bắt buộc để giảm thiểu các hậu quả gây mất khả năng của khiếm khuyết tại nơi làm việc, về mặt khả năng tiếp cận liên quan đến các hạn chế hoạt động và hạn chế tham gia. Tuy nhiên, người sử dụng lao động cuối cùng chịu trách nhiệm xác định sự hỗ trợ hợp lý. Bác sĩ đánh giá khuyết tật không có trách nhiệm xác định các chức năng thiết yếu của một công việc, đưa ra các biện pháp hỗ trợ, hoặc xác định tính hợp lý của bất kỳ biện pháp hỗ trợ nào do người sử dụng lao động đề xuất.