Sổ tay Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu Cổ (2026). CHƯƠNG 7. UNG THƯ DA VÙNG ĐẦU, CỔ VÀ MẶT

Sổ tay Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu Cổ (Ấn bản 2026)
Handbook of Otolaryngology: Head and Neck Surgery, Third Edition
Chủ biên: David Goldenberg, Bradley J. Goldstein 
Dịch và Chú giải: THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website yhoclamsang.net – sachyhoc.com bởi THƯ VIỆN MEDIPHARM.

CHƯƠNG 7. UNG THƯ DA VÙNG ĐẦU, CỔ VÀ MẶT

Skin Cancer of the Head, Neck, and Face
Karen Yeji Choi
Handbook of Otolaryngology: Head and Neck Surgery, Chapter 7, 398-434

7.0 CÁC BỆNH ÁC TÍNH Ở DA

7.0.1 DÀY SỪNG ÁNH SÁNG VÀ VIÊM MÔI Ánh Sáng

Tổng Quan Hoặc Bàn Luận Ngắn

Dày sừng ánh sáng (Actinic keratosis – AK) biểu hiện là các mảng màu hồng, nâu hoặc màu da (dạng phẳng) hoặc các sẩn/mảng mỏng (dạng gồ) trên các vùng cơ thể tiếp xúc với ánh nắng. Đôi khi, thầy thuốc dễ phát hiện chúng bằng cách sờ chạm hơn vì cảm giác thô ráp như giấy nhám. Dày sừng ánh sáng thường xuất hiện nhất ở mặt, cổ và mu bàn tay, nhưng chúng cũng có thể nằm ở bất kỳ vùng da nào bị tổn thương do ánh nắng. Dày sừng ánh sáng đại diện cho sự tăng sinh bất thường của các tế bào sừng (keratinocytes) giới hạn ở lớp thượng bì (epidermis) và có thể tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC). Một tình trạng riêng biệt gọi là viêm môi ánh sáng (Actinic cheilitis – AC) có cơ chế bệnh sinh tương tự như dày sừng ánh sáng. Viêm môi ánh sáng thường biểu hiện nhất ở môi dưới dưới dạng một vùng khô dai dẳng. Hồng ban (Erythema), các mảng tăng sừng (hyperkeratotic plaques) và loét (ulceration) có thể hiện diện trên các tổn thương viêm môi ánh sáng tiến triển hơn. Cả hai loại tổn thương này đều chỉ điểm cho tình trạng tổn thương mãn tính do ánh nắng mặt trời và là một yếu tố nguy cơ độc lập cho việc phát triển ung thư da trong tương lai.

Dịch Tễ Học

Tỷ lệ mắc mới (Incidence) của dày sừng ánh sáng và viêm môi ánh sáng thay đổi tùy theo sắc tố da, vị trí địa lý và mức độ tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Cả hai bệnh lý đều thường gặp nhất ở những người da sáng màu có tiền sử tiếp xúc với ánh nắng mặt trời mãn tính. Tỷ lệ hiện mắc (Prevalence) của dày sừng ánh sáng có thể lên tới 49% ở những người có tiền sử tiếp xúc nhiều với ánh nắng. Tương tự, các nghiên cứu ước tính tỷ lệ hiện mắc của viêm môi ánh sáng ở những người tiếp xúc nhiều với ánh nắng do nghề nghiệp dao động từ 10% đến 40%.

Dấu Hiệu Và Triệu Chứng