Sổ tay Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu Cổ (2026). CHƯƠNG 6: PHẪU THUẬT ĐẦU VÀ CỔ

Sổ tay Tai Mũi Họng – Phẫu thuật Đầu Cổ (Ấn bản 2026)
Handbook of Otolaryngology: Head and Neck Surgery, Third Edition
Chủ biên: David Goldenberg, Bradley J. Goldstein 
Dịch và Chú giải: THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website yhoclamsang.net – sachyhoc.com bởi THƯ VIỆN MEDIPHARM.

CHƯƠNG 6: PHẪU THUẬT ĐẦU VÀ CỔ

Head and Neck Surgery
Neerav Goyal
Handbook of Otolaryngology: Head and Neck Surgery, Chapter 6, 278-397

6.0 GIẢI PHẪU VÙNG CỔ

Từ quan điểm phẫu thuật, việc xem xét giải phẫu cổ liên quan đến các khoang hoặc các mức độ và các lớp cân mạc là rất hữu ích. Một lớp cân cổ nông bao phủ vùng cổ, và lớp cân cổ sâu có thể được chia thành lớp nông (lớp bao), lớp giữa, và lớp sâu (lớp tạng) (Hình 6.1). Điều này có liên quan đến nhiễm trùng và sự lây lan qua đường bạch huyết của ung thư. Vùng cổ có thể được chia đại thể thành cổ trước và cổ sau. Phía sau dĩ nhiên là cột sống cổ và các cơ cạnh sống. Ở phía trước bên, các thành phần của cổ được chia thành các nhóm hạch từ mức I đến mức VI.

Mỗi mức chứa một khoang mô mỡ xơ mang hạch bạch huyết được nhắm đến để loại bỏ trong các thủ thuật nạo vét hạch cổ điều trị ung thư. Mức I bao gồm vùng dưới cằm (submental region) (Ia) và vùng dưới hàm (submandibular area) chứa tuyến dưới hàm (Ib). Mức II là vùng hạch chuỗi cảnh trên, mức III là chuỗi cảnh giữa, và mức IV là vùng chuỗi cảnh dưới. Mức V là tam giác cổ sau tính từ bờ trước của cơ thang đến bờ sau của cơ ức đòn chũm (sternocleidomastoid – SCM). Mức VI là mô mang hạch của khoang trung tâm. Các cấu trúc tạng của cổ nằm trong khoang trung tâm bao gồm phức hợp thanh-khí quản, tuyến giáp và tuyến cận giáp, và thực quản đoạn cổ. Vui lòng xem Mục 6.5 để biết thêm chi tiết.

CẤP MÁU

Động mạch cảnh chung (common carotid artery) đi lên vùng cổ và chia đôi thành động mạch cảnh trong và động mạch cảnh ngoài ở khoảng mức xương móng. Động mạch cảnh trong không có nhánh ở cổ và cung cấp nguồn máu thiết yếu cho não và các động mạch đốt sống. Động mạch cảnh ngoài cung cấp máu cho các cấu trúc đầu và cổ thông qua nhiều nhánh (theo thứ tự, bắt đầu từ dưới lên): động mạch giáp trên, động mạch hầu lên, động mạch lưỡi, động mạch mặt, động mạch chẩm, động mạch tai sau, động mạch hàm trên, và động mạch thái dương nông (Hình 6.2). Hệ thống dẫn lưu tĩnh mạch có xu hướng đi song song với các động mạch lớn, với các nhánh tĩnh mạch cảnh trước và tĩnh mạch cảnh ngoài biến đổi ở nông, và các tĩnh mạch mặt chung lớn đổ vào tĩnh mạch cảnh trong, tĩnh mạch này đổ vào tĩnh mạch dưới đòn. Bao cảnh (carotid sheath), được tạo thành bởi cả ba lớp của cân cổ sâu, chứa động mạch cảnh, tĩnh mạch cảnh và dây thần kinh lang thang (vagus nerve). Ngoài ra, các mạch bạch huyết mỏng manh quan trọng từ ống ngực vận chuyển dưỡng chấp đổ vào tĩnh mạch cảnh gần chỗ nối của nó với tĩnh mạch dưới đòn ở cổ bên trái; tuy nhiên, các ống ngực phụ thường xuất hiện ở bên phải.

Hình 6.1 Các khoang vùng cổ. (Phỏng theo Paul S. Tiwana, Deepak Kademani, Atlas of Oral and Maxillofacial Surgery. Second edition, 2024, Figure 7.3, Elsevier Inc.)