Tiếp cận chẩn đoán bệnh nhân khó thở – Bài giảng dành cho sinh viên Y6

Bài giảng dành cho sinh viên Y6

Ths.Bs. Lê Đình Sáng

I. Đại cương

1. Định nghĩa

• Cảm giác khó thở, thiếu không khí
• Thở nhanh hoặc gắng sức
• Có thể kèm khó chịu hoặc lo âu
• Đánh giá chủ quan và khách quan

2. Cơ chế sinh lý bệnh

3. Phân loại theo thời gian

1. Khó thở cấp tính:
   • Khởi phát đột ngột
   • Diễn tiến nhanh
   • Thường nguy hiểm
2. Khó thở bán cấp:
   • Phát triển trong vài ngày
   • Tiến triển từ từ
   • Có thể nặng dần
3. Khó thở mạn tính:
   • Kéo dài > 4-8 tuần
   • Thường liên quan bệnh nền
   • Có thể đợt cấp

4. Phân loại nguyên nhân

II. Đánh giá mức độ nặng

1. Triệu chứng cảnh báo

1. Hô hấp:
   • Thở nhanh > 30 lần/phút
   • Co kéo cơ hô hấp
   • Tím tái
   • SpO2 < 90%
2. Tim mạch:
   • Mạch nhanh > 120
   • Huyết áp tụt
   • Vã mồ hôi
   • Rối loạn nhịp
3. Thần kinh:
   • Rối loạn ý thức
   • Kích thích
   • Lẫn lộn
   • Co giật

2. Thang điểm đánh giá

III. Tiếp cận chẩn đoán

1. Khai thác bệnh sử

2. Tiền sử

1. Bệnh lý nền:
   • Tim mạch
   • Hô hấp
   • Thần kinh
   • Dị ứng
2. Yếu tố nguy cơ:
   • Hút thuốc
   • Nghề nghiệp
   • Di truyền
   • Môi trường

3. Khám lâm sàng

1. Sinh hiệu:
   • Nhịp thở, kiểu thở
   • SpO2, tím tái
   • Mạch, huyết áp
   • Nhiệt độ
2. Khám phổi:
   • Co kéo cơ hô hấp
   • Rì rào phế nang
   • Ran ẩm/nổ/rít/ngáy
   • Rung thanh tăng/giảm
3. Khám tim:
   • Nhịp tim đều/không đều
   • Tiếng tim phụ
   • Tiếng thổi
   • Dấu hiệu suy tim phải
4. Khám toàn thân:
   • Phù
   • Tĩnh mạch cổ
   • Dấu hiệu gan-phổi
   • Dấu hiệu thần kinh

IV. Xét nghiệm chẩn đoán

1. Xét nghiệm ban đầu

1. Khí máu động mạch:
   • pH, PaO2, PaCO2
   • HCO3-, BE
   • Lactate
2. Công thức máu:
   • Hemoglobin
   • Bạch cầu
   • Tiểu cầu
3. Sinh hóa:
   • Troponin
   • D-dimer
   • BNP/NT-proBNP
   • Điện giải đồ

2. Chẩn đoán hình ảnh

3. Thăm dò chức năng

1. Hô hấp:
   • Spirometry
   • DLCO
   • Dung tích phổi
2. Tim mạch:
   • ECG
   • Holter
   • Test gắng sức

V. Chẩn đoán phân biệt

VI. Chiến lược điều trị

1. Nguyên tắc chung
1. Đánh giá ABC:
– Airway: Đảm bảo thông thoáng
– Breathing: Hỗ trợ thở
– Circulation: Ổn định huyết động

2. Điều trị triệu chứng:
– Thở oxy
– Tư thế
– Thuốc giãn phế quản
– An thần nếu cần