[Sách Dịch] Cẩm nang Hô hấp Can thiệp. Chương 14. Tiếp cận Đa mô thức trong Tắc nghẽn Đường thở Ác tính

Cẩm nang Hô hấp Can thiệp. Practical Guide to Interventional Pulmonology
Bản quyền (C) 2024 Nhà xuất bản Elsevier.
Ts.Bs. Lê Nhật Huy – Ths.Bs. Lê Đình Sáng (Dịch và chú giải)

Chương 14: Tiếp cận Đa mô thức trong Tắc nghẽn Đường thở Ác tính

Multimodality Approach to Malignant Airway Obstruction
David E. Ost
Practical Guide to Interventional Pulmonology, 14, 147-155

MỞ ĐẦU

Mục tiêu của chương này là cung cấp một phương pháp tiếp cận có hệ thống, hiệu quả, và đa mô thức qua nội soi phế quản đối với vấn đề tắc nghẽn đường thở do khối u ác tính, nhằm tạo điều kiện cho việc tích hợp đúng đắn tất cả các công nghệ khác nhau hiện có. Hướng tiếp cận được trình bày là đa mô thức và tập trung vào các can thiệp nội soi phế quản, nhưng can thiệp nội soi phế quản chỉ là một phần trong việc chăm sóc đa chuyên khoa cho bệnh nhân ung thư. Do đó, chúng ta cũng sẽ thảo luận về cách thức và thời điểm nên tích hợp các can thiệp nội soi phế quản với hóa trị, xạ trị và phẫu thuật.

Để làm được điều này, trước tiên chúng ta sẽ thiết lập một hệ thống phân loại rõ ràng cho các dạng tắc nghẽn đường thở ác tính khác nhau. Mỗi dạng tắc nghẽn đường thở ác tính khác nhau sẽ được điều trị tốt nhất bằng các kỹ thuật khác nhau. Trọng tâm là quá trình ra quyết định về thời điểm sử dụng một kỹ thuật nhất định và cách tích hợp nhiều kỹ thuật thành một phương pháp tiếp cận thống nhất. Chi tiết về cách thực hiện các kỹ thuật thực tế được cung cấp trong các chương khác. Sau đó, chúng ta sẽ sử dụng hệ thống phân loại này để xác định các chỉ định cho nội soi phế quản điều trị tắc nghẽn đường thở ác tính, quản lý trước thủ thuật, quản lý trong thủ thuật và quản lý sau thủ thuật.

CÁC DẠNG TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ TRUNG TÂM ÁC TÍNH

Tắc nghẽn đường thở trung tâm ác tính xảy ra thường xuyên ở bệnh nhân ung thư phổi và ở những bệnh nhân có di căn phổi từ các khối u ác tính khác, bao gồm ung thư vú, đại tràng và tế bào thận. Tắc nghẽn đường thở trung tâm trong trường hợp này là tắc nghẽn ở khí quản, phế quản gốc, phế quản trung gian hoặc tại lỗ vào của phế quản thùy. Có ba loại tắc nghẽn đường thở ác tính chính: nội phế quản, chèn ép từ bên ngoài và dạng hỗn hợp (Hình 14.1). Các khối u gây tắc nghẽn nội phế quản thường có dạng polyp hoặc dạng sùi, chủ yếu nằm trong lòng phế quản với thành phế quản tương đối nguyên vẹn, do đó nếu thành phần trong lòng phế quản của khối u bị phá hủy, đường thở sẽ có đủ sự toàn vẹn về cấu trúc để duy trì độ mở với đường kính lòng ống bình thường sau đó. Chèn ép từ bên ngoài do các khối u cũng có thể dẫn đến tắc nghẽn. Trong các trường hợp chèn ép từ bên ngoài, thành đường thở có thể không có khối u, nhưng hiệu ứng khối của khối u chèn ép đường thở đến mức làm tổn hại đến đường thở. Dĩ nhiên, nhiều tổn thương biểu hiện một dạng bệnh hỗn hợp, với một số khối u trong lòng phế quản cũng như một số chèn ép đường thở.

Loại can thiệp được chọn phụ thuộc vào loại tắc nghẽn đường thở ác tính. Các kỹ thuật cắt đốt phá hủy mô rất hữu ích đối với tắc nghẽn nội phế quản ác tính. Các kỹ thuật cắt đốt bao gồm laser, dao điện, đông huyết tương argon (APC), liệu pháp quang động, máy cắt mô (microdebrider), liệu pháp lạnh và cắt lọc cơ học. Stent là phương thức chính cho bệnh nhân bị chèn ép ác tính từ bên ngoài dẫn đến tổn hại đường thở. Đối với bệnh nhân có dạng bệnh hỗn hợp, thường cần nhiều phương thức. Thông thường, thành phần nội phế quản của tắc nghẽn sẽ cần được cắt đốt trước, sau đó đặt stent nếu cần.

Hình 14.1 Các dạng tắc nghẽn đường thở trung tâm ác tính. (A) Tổn thương nội phế quản, (B) chèn ép từ bên ngoài, (C) bệnh lý hỗn hợp. Mỗi bảng minh họa tổng quan về đường thở cũng như hình ảnh cắt ngang của tổn thương khi nhìn qua nội soi phế quản. Bên dưới hình minh họa là một ví dụ điển hình được thấy trong quá trình nội soi phế quản. (A) Tắc nghẽn nội phế quản – khối u nằm trong đường thở. Nếu khối u được loại bỏ, thành đường thở có đủ sự toàn vẹn về cấu trúc để đường thở vẫn mở. (B) Tắc nghẽn từ bên ngoài – khối u nằm bên ngoài đường thở, nhưng đang đè lên đường thở gây hẹp. Thành đường thở còn nguyên vẹn nhưng không đủ mạnh để giữ cho nó mở. Việc gia cố thành bằng stent sẽ tái lập lòng đường thở. Bạn không muốn sử dụng một công cụ cắt đốt (ví dụ: laser), vì điều này sẽ chỉ tạo ra một lỗ trên thành bình thường, làm cho mọi thứ tồi tệ hơn. (C) Dạng hỗn hợp của tắc nghẽn nội phế quản kết hợp với chèn ép từ bên ngoài. Đầu tiên điều trị thành phần nội phế quản bằng liệu pháp cắt đốt, sau đó, nếu cần, đặt stent.

CHỈ ĐỊNH NỘI SOI PHẾ QUẢN Ở BỆNH NHÂN TẮC NGHẼN ĐƯỜNG THỞ TRUNG TÂM ÁC TÍNH

Các chỉ định can thiệp nội soi phế quản bao gồm làm giảm tắc nghẽn gây khó thở, nhiễm trùng hoặc chảy máu có ý nghĩa lâm sàng. Mặc dù nội soi phế quản điều trị trong bối cảnh này thực sự có thể kéo dài sự sống một cách khiêm tốn cho một số bệnh nhân (ví dụ: giúp họ cai máy thở), phần lớn bệnh nhân được hưởng lợi từ những thay đổi về chất lượng cuộc sống hơn là thời gian sống. Khi quyết định có nên thực hiện nội soi phế quản điều trị tắc nghẽn đường thở trung tâm ác tính hay không, điều quan trọng là phải xem xét: