Thống kê Sinh học Cơ bản và Lâm sàng, Ấn bản thứ 5. Chương 6: Các Câu hỏi Nghiên cứu về Hai Nhóm Riêng biệt hoặc Độc lập

Thống kê Sinh học Cơ bản và Lâm sàng, Ấn bản thứ 5 – Basic & Clinical Biostatistics, 5e
Tác giả: Susan White – Nhà xuất bản McGraw-Hill Medical – Biên dịch: Ths.Bs. Lê Đình Sáng

Chương 6: Các Câu hỏi Nghiên cứu về Hai Nhóm Riêng biệt hoặc Độc lập
Research Questions About Two Separate or Independent Groups

CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH

MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG

Trong chương trước, các phương pháp thống kê được sử dụng khi câu hỏi nghiên cứu liên quan đến các tình huống sau đã được xem xét:

1. Một nhóm đối tượng duy nhất và mục tiêu là so sánh một tỷ lệ hoặc trung bình với một tiêu chuẩn.
2. Một nhóm duy nhất được đo hai lần và mục tiêu là ước tính mức độ thay đổi của tỷ lệ hoặc trung bình giữa các lần đo.

Các thủ tục trong chương này được sử dụng để kiểm tra sự khác biệt giữa hai nhóm độc lập (independent groups) (khi việc biết các quan sát của một nhóm không cung cấp bất kỳ thông tin nào về các quan sát trong nhóm thứ hai). Trong mọi trường hợp, các nhóm được đại diện được giả định là các mẫu ngẫu nhiên từ quần thể lớn hơn mà các nhà nghiên cứu muốn áp dụng các kết luận.

Khi câu hỏi nghiên cứu hỏi liệu trung bình của hai nhóm có bằng nhau không (quan sát số lượng), có thể sử dụng kiểm định t hai mẫu (two-sample t-test) (nhóm độc lập) hoặc kiểm định Wilcoxon rank sum (Wilcoxon rank sum test). Khi câu hỏi nghiên cứu hỏi liệu các tỷ lệ trong hai nhóm độc lập có bằng nhau không, một số phương pháp có thể áp dụng: phân phối z để hình thành khoảng tin cậy và phân phối z, khi bình phương (chi-square), hoặc kiểm định chính xác Fisher (Fisher’s exact test) để kiểm định giả thuyết.

CÁC QUYẾT ĐỊNH VỀ TRUNG BÌNH TRONG HAI NHÓM ĐỘC LẬP

Các nhà điều tra thường muốn biết liệu các giá trị trung bình có bằng nhau hay một trung bình có lớn hơn trung bình kia hay không. Ví dụ, Bos-Touwen và các đồng nghiệp (2015) trong Vấn đề Tình huống 1 muốn biết liệu thông tin về bệnh đồng mắc và nhân khẩu học của bệnh nhân có liên quan đến mức độ chủ động tự quản lý hay không. Chúng ta đã lưu ý trong Chương 5 rằng kiểm định z có thể được sử dụng để phân tích các câu hỏi liên quan đến trung bình nếu độ lệch chuẩn của quần thể đã biết. Tuy nhiên, điều này hiếm khi xảy ra trong nghiên cứu ứng dụng, và các nhà nghiên cứu thường sử dụng kiểm định t để phân tích các câu hỏi nghiên cứu liên quan đến hai trung bình độc lập.

So sánh Hai Trung bình bằng Khoảng tin cậy

Các giá trị trung bình và độ lệch chuẩn từ các biến được chọn từ nghiên cứu của Bos-Touwen được đưa ra trong Bảng 6-1. Trong chương này, chúng ta phân tích thước đo mức độ chủ động của bệnh nhân (PAM) cho những bệnh nhân có bệnh thận mãn tính (CRD) và những người không có. Điểm PAM trung bình của hai nhóm bệnh nhân này sẽ được so sánh.

Bảng 6-1. Thống kê tóm tắt cho các biến của thước đo mức độ chủ động của bệnh nhân đối với các đối tượng có và không có bệnh thận mãn tính (CRD), [n/trung bình ± sd].

Dữ liệu từ Bos-Touwen I, và cộng sự (2015).