Khí máu và các Xét nghiệm trong Hồi sức Cấp cứu, Ấn bản thứ 3
(Blood Gases and Critical Care Testing, Third Edition)
Tác giả: Toffaletti, John G., PhD – Nhà xuất bản Elsevier – Biên dịch: Ths.Bs Lê Đình Sáng

Chương 12: Các mô hình xét nghiệm tại chỗ cho các chất phân tích trong chăm sóc tích cực

Models for point-of-care testing of critical care analytes
John G. Toffaletti, PhD; Craig R. Rackley, MD
Blood Gases and Critical Care Testing, Chapter 12, 231-241

Giới thiệu

Xét nghiệm tại chỗ (POCT) hiện nay đã phổ biến ở nhiều cơ sở gần bệnh nhân và chăm sóc tích cực. Đối với xét nghiệm khí máu và điện giải, điều này bao gồm phòng mổ (OR), đơn vị chăm sóc tích cực (ICU), phòng thông tim (CCL), khoa cấp cứu (ED) và nhiều cơ sở phòng khám chăm sóc ban đầu. POCT có một số lợi ích khác biệt, chẳng hạn như giảm thiểu hoặc loại bỏ việc vận chuyển và xử lý mẫu, mang lại lợi ích bổ sung là giảm thiểu các ảnh hưởng tiền phân tích và cung cấp thời gian trả kết quả (TAT) nhanh hơn. Một số hệ thống cung cấp nhiều loại hộp xét nghiệm khác nhau, tạo ra một danh mục xét nghiệm linh hoạt. Kết quả xét nghiệm nhanh hơn có khả năng cho phép đưa ra các quyết định y tế kịp thời hơn, có thể dẫn đến cải thiện kết quả của bệnh nhân, hiệu quả hoạt động và sự hài lòng của bệnh nhân. Vì nhiều lý do, các thiết bị POCT thường yêu cầu thể tích máu ít hơn, đặc biệt so với yêu cầu của phòng xét nghiệm trung tâm và có thể đặc biệt hấp dẫn trong các khu vực nhi khoa. Vì POCT thường không được thực hiện bởi nhân viên phòng xét nghiệm được đào tạo, việc duy trì tuân thủ quy định và đảm bảo chất lượng với POCT là những thách thức đòi hỏi sự giám sát liên tục.

Hầu hết các thiết bị POCT hiện tại có thể được kết nối với cả hệ thống thông tin phòng xét nghiệm (LIS) và hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử (EMR). Đối với khối lượng xét nghiệm lớn hiện nay và nhu cầu giảm thiểu lỗi sao chép, việc kết nối với các hệ thống thông tin là rất cần thiết. Các hệ thống thông tin hoạt động tốt có thể tự động chuyển (tải xuống) kết quả từ máy phân tích và hiển thị chúng cho bác sĩ. Điều này đảm bảo cả độ chính xác và việc cung cấp kết quả nhanh chóng cho nhiều người chăm sóc.

Một vấn đề đôi khi nảy sinh là khả năng POCT thay thế xét nghiệm tại phòng xét nghiệm trung tâm (CL). POCT đã và sẽ thay thế một số xét nghiệm CL, với POCT chiếm 10%–20% xét nghiệm trong phòng xét nghiệm lâm sàng, tùy thuộc vào địa điểm. Điều này đúng ở những nơi kết quả nhanh là cần thiết cho các quyết định khẩn cấp, và hữu ích trong các môi trường không khẩn cấp như các phòng khám, có khả năng cho phép bác sĩ đánh giá kết quả và thảo luận với bệnh nhân khi họ vẫn còn ở đó. Ngoài ra, POCT có thể thay thế các phòng xét nghiệm gần bệnh nhân hoạt động cực kỳ kém hiệu quả. Tuy nhiên, khối lượng xét nghiệm khổng lồ được xử lý bởi hầu hết các phòng xét nghiệm trung tâm không thể được thay thế bằng POCT, ít nhất là với công nghệ hiện tại. Hầu hết, nếu không phải tất cả, các thiết bị POCT không được trang bị để xử lý khối lượng xét nghiệm lớn và nói chung sẽ tốn kém hơn nhiều để vận hành.

Tầm quan trọng của POCT trong việc đáp ứng nhu cầu lâm sàng

Trong các môi trường cấp cứu và chăm sóc tích cực, chẳng hạn như ICU, phòng mổ, khoa cấp cứu và phòng thông tim, khí máu và điện giải có thể thay đổi nhanh chóng và thường đòi hỏi các quyết định lâm sàng nhanh không kém. Trong những môi trường này, có thể thấy nhiều loại bệnh nhân, bao gồm bệnh nhân bỏng, chấn thương, đau ngực, nhiễm trùng huyết và đột quỵ, và những người đang thở máy. Bởi vì những tình huống này thường đòi hỏi theo dõi liên tục, POCT rất phù hợp để cung cấp kết quả nhanh chóng, hỗ trợ các quyết định lâm sàng khẩn cấp có thể dẫn đến cải thiện kết quả của bệnh nhân. Một tài liệu gần đây lưu ý rằng khi TAT của phòng xét nghiệm vượt quá 25% thời gian quyết định mong muốn, POCT nên được xem xét.

Khí máu. Bởi vì pH, pCO₂ và pO₂ có thể thay đổi đột ngột với những hậu quả có thể đe dọa đến tính mạng, kết quả khí máu hầu như luôn được yêu cầu ngay lập tức. Kết quả khí máu bằng POCT có thể hữu ích nhất trong các ICU và ED cho bệnh nhân đang được gây mê hoặc thở máy, hoặc những người bị suy tim, thiếu oxy máu, nhiễm toan, nhiễm trùng huyết hoặc bất kỳ trạng thái sốc nào.

Natri, kali, clo. Việc phát hiện, theo dõi và điều trị các nồng độ điện giải bất thường là cực kỳ quan trọng ở nhiều bệnh nhân. Như đã lưu ý trong một bài tổng quan, nhiều nghiên cứu kết luận rằng kết quả nhanh chóng được cung cấp bởi POCT giúp giảm thời gian can thiệp điều trị so với TAT cho kết quả từ các phòng xét nghiệm trung tâm.

Canxi ion hóa. Trong các môi trường ICU, kết quả canxi ion hóa nhanh chóng đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân bị nhiễm trùng huyết, hạ canxi máu, rối loạn nhịp tim liên quan đến tăng kali máu, hạ huyết áp, suy tim, sốc và bỏng. Nồng độ canxi ion hóa dưới 0,70 mmol/L có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao hơn.

Lactate. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nồng độ lactate trong máu tăng cao có liên quan đến việc tăng tỷ lệ tử vong và kết quả nhanh chóng bằng POCT có thể có lợi. Nồng độ lactate tới hạn khác nhau, một số nghiên cứu cho thấy nồng độ >4,0 mmol/L có liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn nhiều trong nhiễm trùng huyết, và các nghiên cứu khác cho thấy lactate >2,0 mmol/L khi nhập viện ICU có liên quan đến tỷ lệ tử vong cao hơn.