Y HỌC LÂM SÀNGMang tinh hoa Y học đến giường bệnh

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026). Chương 23. Co cứng

34 phút đọc

Sổ tay Phục hồi chức năng Lâm sàng Braddom, Ấn bản thứ hai (2026)
Nhà xuất bản: ELSEVIER, 2026
Tác giả: David Cifu, Henry L. Lew – Dịch và chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
(C) Bản dịch tiếng Việt bởi THƯ VIỆN Y HỌC MEDIPHARM


CHƯƠNG 23. CO CỨNG

Spasticity
Sheng Li; Gerard E. Francisco
Braddom’s Rehabilitation Care: A Clinical Handbook, 23, 219-226.e10


Hướng dẫn nhanh

Sinh lý bệnh
  • Một phần của hội chứng neuron vận động trên (Upper Motor Neuron Syndrome – UMNS)
  • Tương tác với các đặc điểm khác của UMNS dẫn đến hạn chế chức năng
  • Chủ yếu do sự mất cân bằng giữa các đầu vào đi xuống gây kích thích và ức chế dẫn đến tăng kích thích của mạch phản xạ tủy sống
  • Những thay đổi thích ứng ngoại biên ở các cơ co cứng góp phần gây tăng trương lực cơ co cứng

Đánh giá

  • Khai thác bệnh sử kỹ lưỡng và tập trung
  • Bắt đầu bằng việc quan sát các vận động chủ động của bệnh nhân
  • Tiếp theo là kéo giãn thụ động các chi
  • Thang điểm Ashworth hoặc phiên bản sửa đổi
  • Thang điểm Tardieu hoặc phiên bản sửa đổi
  • Đánh giá chức năng là rất quan trọng

Đặt mục tiêu

  • Dựa trên không chỉ mức độ nghiêm trọng, mà còn cả tầm quan trọng (tức là, tác động chức năng) của co cứng
  • Bệnh nhân và bác sĩ lâm sàng phải có các mục tiêu điều trị được thống nhất

Quản lý

  • Điều trị không dùng thuốc – thành phần ngoại biên của co cứng
    • Kéo giãn duy trì
    • Bó bột
    • Nẹp
    • Dụng cụ chỉnh hình (ví dụ, nẹp cổ chân-bàn chân)
  • Điều trị bằng thuốc
    • Các thuốc tác động trung ương (baclofen, tizanidine, v.v., có thể gây tác dụng phụ buồn ngủ, v.v.)
    • Các thuốc tác động ngoại biên (dantrolene, có thể gây độc cho gan)
    • Các can thiệp tại chỗ (độc tố botulinum, phong bế thần kinh bằng phenol/cồn), xâm lấn và đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật
    • Các thuốc nội tủy (ví dụ, bơm baclofen), đòi hỏi sự cam kết theo dõi, điều chỉnh liều bơm, sự cố, v.v.
  • Can thiệp phẫu thuật (ví dụ, kéo dài gân, điều trị vĩnh viễn)
  • Các liệu pháp mới nổi (ví dụ, hyaluronidase, sóng xung kích ngoại bào)

Những tiến bộ gần đây về cơ chế bệnh sinh, bệnh sử và khám thực thể, và các lựa chọn quản lý khác nhau (các phương thức vật lý, thuốc uống, hóa trị liệu và ly giải thần kinh bằng phenol, bơm baclofen nội tủy, can thiệp phẫu thuật, và các liệu pháp mới nổi của co cứng) được tóm tắt trong chương này.

CO CỨNG VÀ HỘI CHỨNG NEURON VẬN ĐỘNG TRÊN

Co cứng được định nghĩa là “một rối loạn vận động được đặc trưng bởi sự gia tăng phụ thuộc vào vận tốc trong các phản xạ căng cơ trương lực (‘trương lực cơ’) với các phản xạ gân xương quá mức, do tăng kích thích của phản xạ căng cơ, là một thành phần của hội chứng neuron vận động trên.” Co cứng dẫn đến các biến chứng khác, chẳng hạn như co rút khớp và biến dạng khớp, và là một bệnh đồng mắc, co cứng làm tăng tác động của yếu cơ và các rối loạn vận động khác và góp phần gây hạn chế hoạt động và sự tham gia. Mặc dù đã trở thành thông lệ để gọi bất kỳ tình trạng nào có biểu hiện căng cơ là co cứng, điều quan trọng cần chỉ ra rằng co cứng chỉ là một trong vô số hậu quả của hội chứng neuron vận động trên (UMNS) (Hộp 23.1).

DỊCH TỄ HỌC

Do thiếu định nghĩa chặt chẽ và các phương pháp được tiêu chuẩn hóa để đo lường co cứng trên lâm sàng, các ước tính về tỷ lệ mắc mới và tỷ lệ hiện mắc của co cứng rất khác nhau.

SINH LÝ BỆNH

Sinh lý bệnh chính xác của co cứng vẫn chưa được xác định. Nhiều cơ chế bệnh sinh khác nhau đã được đề xuất để giải thích sự tiến triển của tăng trương lực cơ co cứng sau một tổn thương hệ thần kinh trung ương (Hình 23.2).

🔒

Vui lòng đăng nhập để xem toàn bộ nội dung

Tài khoản thành viên cho phép tiếp cận đầy đủ mọi nội dung sẵn có trên website yhoclamsang.net, "Uptodate phiên bản tiếng Việt" cập nhật 24/7, sẵn sàng mọi lúc, mọi nơi.

Chưa có tài khoản? Chọn đăng ký để thanh toán và nhận thông tin đăng nhập qua email.
Hỗ trợ: Hotline 0888.016.016

ĐĂNG NHẬP THÀNH VIÊN

Tiếp tục với tài khoản của bạn

Chỉ cần đăng nhập để tiếp tục đọc đầy đủ bài viết.

Trang Chủ