Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường. CHƯƠNG 19. BỆNH LÝ THẦN KINH TỰ CHỦ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, ĐO LƯỜNG VÀ QUẢN LÝ; PHẦN II: QUẢN LÝ

Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường (Diabetic Neuropathy) – Ấn bản 2022
Chủ biên: Mitra Tavakoli – Nhà xuất bản: Elsevier
Biên dịch và Chú giải: THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website của Thư viện Medipharm: yhoclamsang.net – sachyhoc.com

CHƯƠNG 19. BỆNH LÝ THẦN KINH TỰ CHỦ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG, ĐO LƯỜNG VÀ QUẢN LÝ; PHẦN II: QUẢN LÝ

Joseph Colombo^1,2,3

¹Franklin Cardiovascular Associates, PA và Trung tâm Rối loạn Chức năng Tự chủ và POTS, Sewell, NJ, Hoa Kỳ ;  ²Physio PS, Inc., Atlanta, GA, Hoa Kỳ; ³Trung tâm Nghiên cứu Tim mạch Thần kinh, Sicklerville, NJ, Hoa Kỳ

Diabetic autonomic neuropathy, measurement and management; part II: management
Diabetic Neuropathy, Chapter 19, 313-335

BỆNH LÝ THẦN KINH TỰ CHỦ (AUTONOMIC NEUROPATHY)

Đái tháo đường (Diabetes), tương tự như quá trình lão hóa (Aging), khởi phát một chuỗi các triệu chứng thứ phát (Secondary Symptoms): rối loạn giấc ngủ và tiêu hóa (GI Disturbance), chóng mặt (Dizziness) hoặc choáng váng (Lightheadedness), tăng huyết áp (Hypertension) thứ phát, rối loạn chức năng tiết niệu – sinh dục (Urogenital Dysfunction), nguy cơ mắc bệnh tim mạch (Cardiovascular Disease) cao hơn, và nhiều vấn đề khác. Chủ đề này lặp đi lặp lại và giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về cơ chế bệnh sinh (Pathogenesis), cách nhận diện, chẩn đoán (Diagnosis) và điều trị các ảnh hưởng của đái tháo đường lên hệ Giao cảm và Phó giao cảm (Parasympathetic & Sympathetic – P&S). Sự suy giảm chức năng P&S, bất kể tốc độ nào, dường như đều tuân theo cùng một tiến trình, cho dù nguyên nhân xuất phát từ lão hóa lành mạnh hay bệnh lý mãn tính.

Như đã thảo luận trong Chương 10, kết quả đo lường P&S kém thường tương quan với các kết cục lâm sàng xấu, trong khi kết quả P&S bình thường gắn liền với tình trạng sức khỏe tốt. Ví dụ, Hạ huyết áp tư thế đứng (Orthostatic Hypotension – OH) rất phổ biến trong đái tháo đường. Hạ huyết áp tư thế đứng biểu hiện sự thất bại của hệ giao cảm, hay còn gọi là Suy giảm Giao cảm (Sympathetic Withdrawal – SW). Suy giảm Giao cảm không phải là khiếm khuyết về cấu trúc (Structural Deficit); nó là khiếm khuyết về chức năng (Functional Deficit). Việc phân biệt rõ sự khác nhau này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chẩn đoán và trị liệu.

Ngoài tình trạng choáng váng (hoặc chóng mặt thường do thay đổi tư thế), các bệnh đồng mắc (Comorbidities) phổ biến liên quan đến đái tháo đường bao gồm:

• Tăng huyết áp thứ phát sau đái tháo đường, và có thể thứ phát sau Suy giảm Giao cảm (SW);
• Rối loạn tiêu hóa trên và dưới, có thể do rối loạn chức năng phó giao cảm;
• Rối loạn giấc ngủ (Sleep Disturbances), có thể do rối loạn chức năng của một hoặc cả hai hệ P&S;
• Rối loạn chức năng tiết niệu – sinh dục (Genitourinary Dysfunction), có thể do rối loạn chức năng của một hoặc cả hai hệ P&S;
• Các bệnh lý tim mạch (Cardiovascular Diseases), có thể do rối loạn chức năng của một hoặc cả hai hệ P&S; và
• Rối loạn thận (Renal Disorder), có thể do rối loạn chức năng của một hoặc cả hai hệ P&S.

Mục tiêu của các liệu pháp tác động lên thần kinh tự chủ (ví dụ: thuốc chẹn beta (Beta-blockers), thuốc hạ huyết áp (Antihypertensives), thuốc chống trầm cảm (Antidepressants)) là giúp thiết lập và duy trì Cân bằng Giao cảm – Phó giao cảm (Sympathovagal Balance – SB) ở mức bình thường. Bác sĩ nên điều chỉnh liệu pháp để bình thường hóa SB cho từng bệnh nhân cụ thể nhằm giảm nhẹ các bệnh đồng mắc. Khi đó bệnh nhân sẽ trở nên ổn định hơn, cho phép bác sĩ điều trị tích cực hơn đối với bệnh lý nguyên phát.