Siêu âm Đa tham số trong Đánh giá Bệnh lý Gan Lan tỏa. CHƯƠNG 7. PHÂN ĐỘ XƠ HÓA GAN BẰNG SIÊU ÂM ĐÀN HỒI SÓNG BIẾN DẠNG

SIÊU ÂM ĐA THÔNG SỐ TRONG ĐÁNH GIÁ BỆNH LÝ GAN LAN TOẢ – PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN THỰC TẾ
Biên tập viên chính: R. Graham Barr, Giovanna Ferraioli MD – NXB Elsevier
Biên dịch & Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website yhoclamsang.net – sachyhoc.com bởi THƯ VIỆN MEDIPHARM. 

CHƯƠNG 7. PHÂN ĐỘ XƠ HÓA GAN BẰNG SIÊU ÂM ĐÀN HỒI SÓNG BIẾN DẠNG

Staging liver fibrosis with shear wave elastography
Giovanna Ferraioli; Davide Roccarina; Jonathan R. Dillman; Richard G. Barr
Multiparametric Ultrasound for the Assessment of Diffuse Liver Disease, CHAPTER 7, 95-124

Giới Thiệu

Bệnh gan mạn tính (Chronic Liver Disease) hiện là một vấn đề sức khỏe lớn trên toàn cầu. Nhiều yếu tố nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng hoại tử viêm (Necroinflammation), và hậu quả tiếp theo là xơ hóa (Fibrosis – tức là hình thành mô sẹo). Xơ hóa, vốn là hậu quả chứ không phải nguyên nhân của tổn thương gan (Liver Injury), có thể tiến triển thành xơ gan (Cirrhosis) và các biến chứng liên quan nếu nguyên nhân gây tổn thương không được điều trị. Tỷ lệ hiện mắc (Prevalence) xơ gan thực tế có lẽ cao hơn số liệu thống kê vì hầu hết bệnh nhân vẫn không có triệu chứng (Asymptomatic), các triệu chứng lâm sàng thường chỉ xuất hiện ở giai đoạn muộn. Một nghiên cứu gần đây dựa trên nguồn dữ liệu Khảo sát Kiểm tra Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia ước tính tỷ lệ hiện mắc xơ gan là 0,27% trong dân số chung Hoa Kỳ, trong đó viêm gan C, rượu và đái tháo đường đóng vai trò quan trọng. Hơn nữa, nghiên cứu cho thấy gần 70% người tham gia bị xơ gan trả lời rằng họ chưa bao giờ được thông báo về tình trạng bệnh gan của mình.

Với sự sẵn có của các phương pháp điều trị hiệu quả cho viêm gan virus (Viral Hepatitis), tỷ lệ bệnh gan mạn tính do virus dự kiến sẽ giảm đáng kể. Ngược lại, tỷ lệ bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (Nonalcoholic Fatty Liver Disease – NAFLD) và viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (Nonalcoholic Steatohepatitis – NASH) sẽ gia tăng do đại dịch béo phì và lối sống ít vận động.

Việc xác định giai đoạn xơ hóa gan (Stage of Liver Fibrosis) đóng vai trò then chốt để tiên lượng, giám sát, ưu tiên điều trị và thậm chí xác định khả năng đảo ngược của bệnh. Do đó, chẩn đoán xơ hóa gan và đánh giá mức độ nghiêm trọng là rất quan trọng để đưa ra phương pháp quản lý phù hợp nhằm ngăn ngừa tổn thương gan thêm.

Sự ra đời của các kỹ thuật siêu âm đàn hồi sóng biến dạng (Shear Wave Elastography – SWE) đã làm giảm đáng kể số lượng chỉ định sinh thiết gan (Liver Biopsy) để phân độ xơ hóa trong nhiều bối cảnh lâm sàng. Hiện nay, sinh thiết gan hiếm khi được yêu cầu ngoại trừ trong các nghiên cứu.

Các kỹ thuật SWE đã được xác nhận giá trị bằng cách dùng mô học gan (Liver Histology) làm tiêu chuẩn tham chiếu (Reference Standard). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng kỹ thuật đàn hồi đo lường độ cứng (Stiffness), chứ không phải đo mức độ xơ hóa trực tiếp. Do đó, việc báo cáo và giải thích các giá trị dựa trên phân loại mô học là chưa thực sự phù hợp. Hơn nữa, độ cứng là một ước tính định lượng (Quantitative Estimate), trong khi các hệ thống thang điểm mô học cho xơ hóa gan dựa trên các thang đo phân loại (Categorical Scales). Vì vậy, ngay cả trong điều kiện “lý tưởng”, sự chồng lấp giữa các giai đoạn xơ hóa gan liên tiếp là không thể tránh khỏi khi sử dụng độ cứng gan như một dấu hiệu thay thế (Surrogate Marker) cho xơ hóa.

Phổ bệnh lý của xơ hóa tiến triển (Advanced Fibrosis – giai đoạn METAVIR F3) và xơ gan (giai đoạn METAVIR F4) là một sự liên tục ở những bệnh nhân không triệu chứng, và việc phân biệt rạch ròi giữa hai giai đoạn này thường bất khả thi trên lâm sàng. Hội nghị đồng thuận Baveno VI về tăng áp lực tĩnh mạch cửa (Portal Hypertension) đã xem xét những điểm không chắc chắn này và đề xuất thuật ngữ Bệnh gan mạn tính tiến triển còn bù (Compensated Advanced Chronic Liver Disease – cACLD), bao gồm cả giai đoạn F3 và F4.