Viêm Tuyến Giáp – Chẩn đoán và Điều trị (2026). CHƯƠNG 13. VIÊM TUYẾN GIÁP MẠN TÍNH: LO ÂU VÀ TRẦM CẢM TRONG BỆNH HASHIMOTO

Viêm Tuyến Giáp – Chẩn đoán và Điều trị (2026) | Thyroiditis – Diagnosis and Therapeutic Management
Biên tập: Mahmoud Sakr – (C) 2026 Nhà xuất bản: Springer – Năm xuất bản: 2026.
Ths.Bs. Lê Đình Sáng: Dịch và chuyển thể tiếng Việt. Ấn bản tiếng Việt của cuốn sách này được xuất bản trực tuyến vì mục đích phi lợi nhuận, duy nhất trên nền tảng yhoclamsang.net và sachyhoc.com của Thư viện Y học Medipharm.

CHƯƠNG 13. VIÊM TUYẾN GIÁP MẠN TÍNH: LO ÂU VÀ TRẦM CẢM TRONG BỆNH HASHIMOTO

Chronic Thyroiditis: Hashimoto’s Anxiety and Depression

13.1 Giới Thiệu

Viêm tuyến giáp tự miễn (Autoimmune thyroiditis – AIT) được xem là một vấn đề sức khỏe lớn với những hệ lụy đối với cả bệnh nhân và bác sĩ vì nó gây ra các rối loạn về thể chất và tâm thần (somatic and psychiatric disorders), mà mức độ của chúng cho đến nay vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Viêm tuyến giáp Hashimoto (viêm tuyến giáp lympho bào mạn tính – chronic lymphocytic thyroiditis) biểu thị một tình trạng tuyến giáp tự miễn, đặc trưng bởi sự xâm nhập của tế bào T và sự phá hủy mô tuyến giáp tiến triển, dẫn đến suy giáp (hypothyroidism), với chẩn đoán thường liên quan đến việc phát hiện các kháng thể đặc hiệu của tuyến giáp và những thay đổi lan tỏa ở tuyến giáp được quan sát qua siêu âm (ultrasonography).

Trong quá trình phá hủy các tế bào tuyến giáp, bệnh nhân có thể trải qua sự gia tăng nồng độ hormone tạm thời dẫn đến cường giáp thoáng qua (transient hyperthyroidism) (Nhiễm độc giáp Hashimoto hoặc nhiễm độc giáp – Hashitoxicosis or thyrotoxicosis). Khi cơ thể kiểm soát được mức hormone cao này, chức năng tuyến giáp bắt đầu suy giảm dẫn đến suy giáp, gây ra tình trạng trầm cảm và lo âu.

Song song đó, các rối loạn trầm cảm và lo âu (depressive and anxiety disorders) là những tình trạng sức khỏe tâm thần phổ biến, mà tỷ lệ mắc mới (incidence) của chúng đã tăng cao hơn nữa do đại dịch COVID-19 toàn cầu. Bằng chứng mới nổi chỉ ra một mối liên hệ tiềm tàng giữa viêm tuyến giáp Hashimoto và sự gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn trầm cảm và lo âu, một mối quan hệ chủ yếu được cho là do suy giáp, vì sự thiếu hụt hormone tuyến giáp thường dẫn đến các rối loạn cảm xúc (emotional disturbances) như trầm cảm và lo âu. Có thể hình dung rằng cả hai tình trạng này đều do cùng một sự bất thường hiện diện trong trung tâm miễn dịch-nội tiết (immuno-endocrinal center), vốn rất khó để điều chỉnh.

Thú vị là, các nghiên cứu gần đây đã đề xuất rằng các kháng thể tuyến giáp (thyroid antibodies) có thể liên quan độc lập đến các rối loạn trầm cảm và lo âu, bất kể chức năng tuyến giáp. Giả thuyết này được hỗ trợ bởi các nghiên cứu lâm sàng trên những bệnh nhân bình giáp (euthyroid patients), cũng như nghiên cứu hình ảnh thần kinh (neuro-imaging research), và các nghiên cứu trên động vật liên quan đến chuột bình giáp, tất cả đều báo cáo những phát hiện tương tự. Tuy nhiên, một số nghiên cứu lại có quan điểm khác, khi không tìm thấy mối liên quan trực tiếp nào giữa trầm cảm và kháng thể tuyến giáp. Tương tự, mối quan hệ giữa kháng thể tuyến giáp và các rối loạn lo âu vẫn còn nhiều tranh cãi, với những kết quả mâu thuẫn trên các tài liệu y văn. Do đó, vai trò của kháng thể tuyến giáp trong sự phát triển của bệnh trầm cảm và lo âu vẫn là một chủ đề đang được tiếp tục tranh luận.

Mặc dù một phân tích gộp (meta-analysis) gần đây (năm 2018) đã chỉ ra rằng những bệnh nhân mắc viêm tuyến giáp Hashimoto có nguy cơ mắc các rối loạn trầm cảm và lo âu cao hơn, nhưng phân tích này không so sánh cụ thể những bệnh nhân viêm tuyến giáp Hashimoto bình giáp với nhóm chứng khỏe mạnh. Cho thấy trầm cảm và lo âu là những mối quan ngại đáng kể đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu, mỗi bệnh ảnh hưởng đến khoảng 300 triệu người trên toàn thế giới, việc tiếp tục điều tra các nguyên nhân cơ bản của chúng ngày càng trở nên quan trọng.

13.2 Tác Động Của Hormone Tuyến Giáp Lên Hệ Thần Kinh Trung Ương (CNS)