Hội chứng buồng trứng đa nang. CHƯƠNG 29. CÁCH TIẾP CẬN TOÀN CẦU VỀ HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG TẠI CHÂU PHI

Hội chứng Buồng trứng Đa nang: Từ Cơ sở Khoa học đến Các Tiến bộ Lâm sàng trong Suốt Cuộc đời | Polycystic Ovary Syndrome – Basic Science to Clinical Advances Across the Lifespan.
Biên tập: Rehana Rehman and Aisha Sheikh | (C) 2025 Nhà xuất bản Elsevier.
Dịch và Chú giải: Ths.Bs. Lê Đình Sáng, Ts.Bs. Ngô Đức Kỷ

CHƯƠNG 29. CÁCH TIẾP CẬN TOÀN CẦU VỀ HỘI CHỨNG BUỒNG TRỨNG ĐA NANG TẠI CHÂU PHI

SAIRA BANU MOHAMED RASHID SOKWALA VÀ RAJ DODIA

Giới Thiệu

Hội chứng buồng trứng đa nang (polycystic ovary syndrome – PCOS) là một rối loạn mạn tính đa hệ thống, có tính di truyền và phức tạp, liên quan đến các bệnh đồng mắc (comorbidities) về sinh sản, chuyển hóa và tâm lý xã hội. Các bệnh nhân này có cơ địa dễ mắc các biến chứng sức khỏe xa hơn như tỷ lệ vô sinh (infertility) cao hơn, nguy cơ bệnh lý tim mạch (cardiovascular disease – CVD), và các bệnh lý ác tính nội mạc tử cung/buồng trứng (endometrial/ovarian malignancies). Những tác động sức khỏe quan trọng và sâu rộng như vậy khiến PCOS đáng được hiểu rõ hơn. Người ta đã ghi nhận rằng cả các yếu tố di truyền và môi trường (lối sống ít vận động và thói quen ăn uống kiểu phương Tây) đều góp phần vào sinh lý bệnh tổng thể của PCOS thông qua sự rối loạn tổng hợp androgen và tình trạng kháng insulin (insulin resistance). Sự tương tác phức tạp này của các yếu tố di truyền và môi trường góp phần thêm vào các biểu hiện kiểu hình (phenotypic presentations) đa dạng của PCOS cũng như những biến thiên theo chủng tộc/sắc tộc và các khu vực trên toàn cầu, do đó cần bắt đầu tìm hiểu sự tương quan giữa kiểu gen và môi trường (genotype-environment correlations) của những rối loạn như vậy. Do môi trường sống đa dạng của con người trên toàn thế giới, những sắc thái của các rối loạn như vậy cần được xem xét kỹ lưỡng để hướng dẫn các nguyên tắc quản lý lâm sàng một cách phù hợp.

Châu Phi là lục địa lớn thứ hai và đông dân thứ hai trên thế giới, với dân số hơn 1,3 tỷ người. Mặc dù vậy, đây vẫn là lục địa nghèo nhất và kém phát triển nhất thế giới. Điều này thể hiện rõ nhất ở các khu vực cận Sahara, nơi khoảng 50% dân số sống dưới mức nghèo khổ. Tỷ lệ hiện mắc (prevalence) của PCOS đang gia tăng trên toàn cầu, và Châu Phi cũng không ngoại lệ.

Động lực của việc nhận diện kiểu hình, chẩn đoán và quản lý PCOS biến đổi đa dạng trên toàn cầu. Chúng phụ thuộc vào các yếu tố như nhận thức, chi phí, khả năng tiếp cận chăm sóc sức khỏe, sự tham gia của các bên liên quan, tính sẵn có của các hướng dẫn lâm sàng và hành vi tìm kiếm dịch vụ y tế (health-seeking behaviors – HSBs). Cùng với sự gia tăng của các yếu tố này ở nhiều vùng của Châu Phi, người ta đã ghi nhận rằng các bệnh không lây nhiễm (noncommunicable diseases – NCDs) đang nhanh chóng bắt kịp phần lớn các bệnh lý hiện tại (các tình trạng liên quan đến nhiễm trùng và suy dinh dưỡng), có thể là do lối sống thay đổi cùng với việc gia tăng áp dụng chế độ ăn uống phương Tây và thói quen ít vận động.

Cùng với sự bùng nổ và nhận thức ngày càng tăng về PCOS như một nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật ở nữ giới, nghiên cứu về PCOS đang dần tăng lên từ lục địa Châu Phi, mặc dù với tốc độ chậm hơn so với yêu cầu. Văn hóa và truyền thống hình thành nên một phần quan trọng trong đời sống Châu Phi, và hơn 85% người Châu Phi tìm kiếm y học cổ truyền cho các bệnh tật của họ, làm phức tạp thêm các mục tiêu nghiên cứu y học hiện đại (allopathic research). Do đó, vẫn còn thiếu hụt dữ liệu về hầu hết các lĩnh vực của PCOS ở Châu Phi.

Chương này nhằm mục đích nêu bật các khía cạnh khác nhau của PCOS trên lục địa Châu Phi và thảo luận về tỷ lệ hiện mắc, các đặc điểm lâm sàng độc đáo, các lựa chọn chẩn đoán và điều trị, hành vi tìm kiếm dịch vụ y tế và những thách thức của PCOS ở Châu Phi.

Tỷ Lệ Hiện Mắc Của Hội Chứng Buồng Trứng Đa Nang Ở Châu Phi