Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). CHƯƠNG 47. BỆNH LÝ TUYẾN GIÁP TRONG THAI KỲ

Hỏi & Đáp Nội tiết học lâm sàng, Ấn bản thứ 8 (2026). Endocrine Secrets Eighth Edition. 
Copyright © 2026 by Elsevier Inc. Chủ biên: Michael T. McDermott. DỊCH VÀ CHÚ GIẢI: BS LÊ ĐÌNH SÁNG
Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến trên các website yhoclamsang.net & sachyhoc.com của Thư viện Medipharm vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận.

CHƯƠNG 47. BỆNH LÝ TUYẾN GIÁP TRONG THAI KỲ

Thyroid Disease in Pregnancy
Linda Anne Barbour; Amy M. Valent

Endocrine Secrets, CHAPTER 47, 433-449

1. Sinh Lý Thai Kỳ, Chức Năng Nhau Thai Và Nhu Cầu Của Thai Nhi Làm Thay Đổi Đáng Kể Chức Năng Tuyến Giáp Của Người Mẹ Và Đòi Hỏi Tăng Sản Xuất Hormone Tuyến Giáp (Thyroid Hormone) Như Thế Nào?

Những ảnh hưởng sâu sắc của nội tiết tố làm thay đổi sinh lý của thai phụ, sự phụ thuộc hoàn toàn của thai nhi vào hormone tuyến giáp (thyroid hormone – TH) của người mẹ trong giai đoạn đầu thai kỳ và nhu cầu chuyển hóa ngày càng tăng của thai nhi đòi hỏi những thay đổi đáng kể trong quá trình tổng hợp và chức năng tuyến giáp của thai phụ (Bảng 47.1). Do đó, thai phụ phải tăng sản xuất TH thêm 25–50% trong suốt thai kỳ do các yếu tố sau:

• Trong ba tháng đầu thai kỳ, estrogen từ nhau thai kích thích gan sản xuất globulin gắn tuyến giáp (thyroid-binding globulin – TBG) với nồng độ cao gấp hai đến ba lần, điều này đòi hỏi phải tăng tổng hợp TH để duy trì nồng độ T4 tự do và T3 tự do (FT4, FT3) ở mức bình thường.
• Thể tích huyết tương giãn nở 30–40%, đòi hỏi phải mở rộng nguồn dự trữ TH.
• Hoạt động của deiodinase loại 3 (type 3 deiodinase – D3) ở nhau thai dẫn đến sự gia tăng chuyển hóa T4 thành T3 đảo ngược (reverse T3).
• Nhu cầu phát triển của thai nhi đối với TH phụ thuộc vào lượng T4 của người mẹ chuyển qua nhau thai một cách đầy đủ trước tuần thứ 18.
• Độ thanh thải TH qua thận tăng lên cùng với sự gia tăng rõ rệt của độ lọc cầu thận (glomerular filtration rate – GFR) trong thai kỳ.

Bảng 47.1 Các Xét Nghiệm Chức Năng Tuyến Giáp Trong Thai Kỳ Bình Thường

Tăng; Giảm; T3, Triiodothyronine; T3RU, Độ hấp thu T3 bằng nhựa (T3 resin uptake); T4, thyroxine; TSH, hormone kích thích tuyến giáp (thyroid-stimulating hormone).

2. Tại Sao Xét Nghiệm Chức Năng Tuyến Giáp Lại Khác Biệt Trong Thai Kỳ?

Human chorionic gonadotropin (hCG) kích thích sản xuất TH và estrogen, làm tăng T4 toàn phần (TT4) và T3 toàn phần (TT3) lên đến 50%, dẫn đến những thay đổi đáng kể trong các xét nghiệm chức năng tuyến giáp (thyroid function tests – TFTs) so với mức chuẩn của người không mang thai. Ngoài ra, các phương pháp luận không nhất quán, sự khác biệt trong đặc điểm quần thể liên quan đến tình trạng i-ốt và kháng thể thyroperoxidase (TPO), các định nghĩa khác nhau về khoảng bách phân vị bình thường trên và dưới, và sự vắng mặt của các chuẩn mực đặc hiệu cho thai kỳ ở hầu hết các phòng xét nghiệm đã gây khó khăn cho việc diễn giải chính xác các TFTs. Nhiều phòng xét nghiệm và khoảng tham chiếu không loại trừ những người bệnh có kháng thể TPO dương tính khi xác định chuẩn mực, dẫn đến việc giới hạn trên của hormone kích thích tuyến giáp (TSH) tăng khoảng 10–17%, theo Hiệp hội Tuyến giáp trong Thai kỳ. Việc sử dụng bách phân vị thứ 95 hay 97.5 làm giới hạn trên của mức bình thường và/hoặc bách phân vị thứ 2.5 hay thứ 5 làm giới hạn dưới có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể trong khoảng bình thường. Một cách khá ấn tượng, trong một mẫu gồm khoảng 63.198 phụ nữ ở 22 thuần tập, giới hạn trên của TSH dao động từ 2.24–6.02 mIU/L trong ba tháng đầu và 2.67– 6.15 mIU/L trong ba tháng giữa thai kỳ. Giới hạn dưới của FT4 dao động từ 0.61–1.03 ng/dL (~ 7.9–13.3 pmol/L) trong ba tháng đầu và 0.55–0.89 ng/dL (~ 7.1–11.5 pmol/L) trong ba tháng giữa. Các khoảng tham chiếu cho ba tháng cuối thai kỳ bị hạn chế do cỡ mẫu không đủ.