Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 4. CÁC CHUYÊN GIA Y TẾ PHỐI HỢP TRONG ICU

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 4. CÁC CHUYÊN GIA Y TẾ PHỐI HỢP TRONG ICU

Allied health professionals in ICU
Ella Terblanche; Jackie McRae; Sarah Dzumbira; Paul Twose
Oh’s Intensive Care Manual, Chapter 4, 24-29

GIỚI THIỆU

Năm 1984, có một trích dẫn cho rằng ‘thành công của chăm sóc tích cực do đó không chỉ được đo lường bằng các thống kê về tỷ lệ sống sót, như thể mỗi ca tử vong đều là một thất bại y khoa. Nó phải được đo lường bằng chất lượng cuộc sống được bảo tồn hoặc phục hồi, bằng sự ra đi thanh thản của những người mà cái chết là sự giải thoát cho họ, và bằng chất lượng của các mối quan hệ con người gắn liền với mỗi ca tử vong’.

Hơn 40 năm trôi qua, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những người sống sót sau bệnh hiểm nghèo (critical illness) có nguy cơ đối mặt với các di chứng sau chăm sóc tích cực (post-intensive care sequelae) bao gồm suy giảm thể chất và nhận thức (physical and cognitive impairments), rối loạn khí sắc (mood disorders), mệt mỏi và suy yếu (frailty). Dựa trên nhận thức này, hai thập kỷ qua đã chứng kiến sự công nhận ngày càng tăng đối với các vai trò, đóng góp và giá trị mà các chuyên gia y tế phối hợp (allied health professionals – AHPs) mang lại trong môi trường chăm sóc tích cực, đặc biệt là sự tập trung của họ vào quá trình phục hồi và phục hồi chức năng. Mỗi chuyên ngành y tế phối hợp đều mang đến những đóng góp độc đáo của riêng mình, cả trực tiếp lẫn gián tiếp cho việc chăm sóc bệnh nhân, nhưng đều được xây dựng dựa trên phương pháp tiếp cận nhằm cung cấp các dịch vụ toàn diện, lấy bệnh nhân làm trung tâm và có sự phối hợp đa chuyên khoa. Mô hình chăm sóc này đặt bệnh nhân vào vị trí trung tâm trong mối quan hệ chuyên môn và củng cố quan điểm rằng việc thấu hiểu góc nhìn của bệnh nhân phải là nền tảng cho thực hành y khoa chuẩn mực trong một mối quan hệ điều trị bình đẳng.

Nhiều ấn phẩm đã làm nổi bật vai trò của từng chuyên ngành y tế phối hợp riêng biệt (chuyên gia dinh dưỡng (dietitians), chuyên gia hoạt động trị liệu (occupational therapists – OTs), chuyên gia vật lý trị liệu (physiotherapists – PTs) và chuyên gia ngôn ngữ trị liệu (speech and language therapists – SLTs)) trong việc cung cấp các can thiệp chuyên sâu cho những bệnh nhân cần chăm sóc tích cực. Gần đây hơn, sự chú ý đã được dồn vào sự đóng góp tổng hợp mà các chuyên ngành này mang lại cũng như sự giao thoa rõ rệt trong phương pháp làm việc, với những đóng góp đáng kể vào định hướng chiến lược, giáo dục, cải tiến chất lượng liên tục và nghiên cứu.

Tầm quan trọng của các chuyên gia y tế phối hợp làm việc trong đơn vị chăm sóc tích cực (intensive care unit – ICU) cũng đã được nhấn mạnh trong các hướng dẫn quốc gia của Vương quốc Anh, tập trung vào cả việc cung cấp dịch vụ chăm sóc tích cực lẫn sự phục hồi của những bệnh nhân cần đến dịch vụ này. Hướng dẫn năm 2009 của Viện Y tế và Chăm sóc Xuất sắc Quốc gia (National Institute for Health and Care Excellence – NICE) về phục hồi chức năng sau bệnh hiểm nghèo có ý nghĩa tối quan trọng trong việc nâng cao vị thế của các dịch vụ phục hồi và phục hồi chức năng trong và sau giai đoạn bệnh hiểm nghèo, và sau đó tiếp tục được củng cố bởi các tiêu chuẩn chất lượng của NICE về phục hồi chức năng sau bệnh hiểm nghèo ở người lớn, tài liệu Cuộc sống sau Bệnh hiểm nghèo (Life after Critical Illness) và Hướng dẫn Cung cấp Dịch vụ Chăm sóc Tích cực (Guidelines for Provision of Intensive Care Services).

Chương này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về những đóng góp độc đáo của bốn chuyên ngành y tế phối hợp (dinh dưỡng học, hoạt động trị liệu, vật lý trị liệu và ngôn ngữ trị liệu) và sử dụng một ca lâm sàng của bệnh nhân để chứng minh những lợi ích của phương pháp tiếp cận đa chuyên khoa đối với các dịch vụ phục hồi và phục hồi chức năng dành cho những người cần chăm sóc tích cực.

DINH DƯỠNG HỌC