Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 67. CÁC RỐI LOẠN THẦN KINH CƠ

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 67. CÁC RỐI LOẠN THẦN KINH CƠ

Neuromuscular disorders 
Manoj Krishan Saxena; Walid Matar
Oh’s Intensive Care Manual, 67, 801-812

HỘI CHỨNG GUILLAIN-BARRÉ

Hội chứng Guillain-Barré (Guillain-Barré syndrome – GBS) là một bệnh lý đa dây thần kinh qua trung gian miễn dịch, diễn biến đơn pha và tiến triển nhanh. Y văn phân loại các bệnh lý đa dây thần kinh qua trung gian miễn dịch cấp tính vào nhóm mang tên ‘Guillain-Barré’, mặc dù James Wardrop đã báo cáo ca bệnh đầu tiên từ năm 1834. Bệnh ảnh hưởng đến các rễ thần kinh ngoại biên, bao myelin và các thành phần sợi trục chủ yếu của dây thần kinh vận động; bên cạnh đó, các sợi cảm giác, dây thần kinh sọ và dây thần kinh giao cảm cũng thường xuyên chịu tổn thương. Hiện nay, giới y khoa công nhận hai biến thể chính, bao gồm bệnh lý đa rễ – dây thần kinh hủy myelin viêm cấp tính (acute inflammatory demyelinating polyradiculoneuropathy – AIDP) hoặc bệnh lý thần kinh sợi trục vận động cấp tính (acute motor axonal neuropathy – AMAN), trong đó bệnh lý thần kinh sợi trục vận động và cảm giác cấp tính (acute motor and sensory axonal neuropathy – AMSAN) là một phân nhóm của thể AMAN.

Tỷ Lệ Mắc Mới

Kể từ khi các chương trình tiêm chủng mở rộng làm giảm rõ rệt tỷ lệ mắc bệnh bại liệt, hội chứng Guillain-Barré đã trở thành nguyên nhân chính gây liệt mềm khởi phát nhanh ở những người vốn khỏe mạnh trước đó, với tỷ lệ mắc mới khoảng 1,7/100.000 người. Rối loạn này phổ biến hơn ở nam giới, và tỷ lệ mắc ở người cao tuổi có thể cao gấp bốn lần. Không có bằng chứng nhất quán nào cho thấy bệnh có xu hướng ưu thế theo mùa hoặc chủng tộc.

Căn Nguyên

Các bằng chứng gần đây nhất ủng hộ giả thuyết cho rằng các biến thể AMAN và AMSAN của hội chứng Guillain-Barré bản chất là những tổn thương dây thần kinh qua trung gian kháng thể. Quá trình này có thể bắt nguồn từ sự bắt chước phân tử (molecular mimicry) ngẫu nhiên giữa các ganglioside bề mặt trên dây thần kinh và một kháng nguyên vi sinh vật xâm nhập từ trước, điển hình như vi khuẩn Campylobacter jejuni. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là tính tự miễn dịch không mong muốn này không phát sinh ở hầu hết các cá nhân phơi nhiễm với nhiễm trùng C. jejuni.

Cơ chế miễn dịch nền tảng của thể AIDP hiện vẫn chưa hoàn toàn sáng tỏ, và điều này có thể xuất phát từ sự không đồng nhất lớn hơn của các tình trạng nhiễm trùng vi sinh vật hoặc kích thích miễn dịch xảy ra trước đó.