Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 106. NHIỄM NỌC ĐỘC

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: THS.BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 106. NHIỄM NỌC ĐỘC

Envenomation
Catherine L. Tacon; Mark Little; Christopher Peter Nickson

Oh’s Intensive Care Manual, 106, 1180-1190

Nhiễm nọc độc (envenomation) do rắn, côn trùng bộ Cánh màng (hymenopteran insects – như ong mật, kiến và ong bắp cày), lớp nhện (arachnids – như nhện, bọ cạp và ve tích) và các sinh vật biển có thể đe dọa tính mạng hoặc gây ra bệnh lý nghiêm trọng, thông qua độc tính trực tiếp của nọc độc hoặc phản ứng dị ứng với nọc độc. Chương này tập trung vào một số trong số 66 loài có nọc độc được tìm thấy ở Úc. Khuyến cáo nên hội chẩn với một bác sĩ chuyên khoa chống độc lâm sàng (clinical toxicologist) để có được lời khuyên tức thời tại địa phương về việc xử trí thông qua các Trung Tâm Thông Tin Chống Độc (Poisons Information Centres) tương ứng (Úc: 13 11 26, New Zealand: 0800 764 766 (0800 POISON), Anh Quốc: 0870 6006266, Hoa Kỳ: 1 800 222 1222).

Rắn Cắn

Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organisation – WHO) đã coi rắn cắn là một bệnh lý nhiệt đới bị lãng quên (neglected tropical disease), chủ yếu ảnh hưởng đến những người làm nông nghiệp và trẻ em ở các khu vực trên thế giới có hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khỏe còn yếu kém. Do đó, các dữ liệu thống kê còn hạn chế. Tổ chức Y tế Thế giới ước tính có 5,4 triệu người bị rắn cắn mỗi năm, với khoảng 2,7 triệu ca nhiễm nọc độc và hơn 130.000 ca tử vong hàng năm. Tổ chức Y tế Thế giới đã có một lộ trình nhằm giảm 50% tỷ lệ bệnh tật và tử vong do rắn cắn vào năm 2030 thông qua sự tham gia của cộng đồng, cải thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe và đảm bảo điều trị an toàn, hiệu quả, bao gồm cả việc tăng cường các quy định liên quan đến sản xuất và khả năng tiếp cận huyết thanh kháng nọc độc (antivenoms).

Phần này sẽ tập trung vào tình trạng rắn cắn ở Úc, nơi tỷ lệ nhiễm nọc độc sau khi bị rắn cắn là rất hiếm.

Dịch Tễ Học

Trong số ước tính 3.000 người bị rắn cắn hàng năm, có hơn 200 người được dùng huyết thanh kháng nọc độc và chỉ có 1 đến 2 ca tử vong xảy ra. Tỷ lệ rắn cắn và nhiễm nọc độc ở vùng nhiệt đới của Úc cao hơn nhiều so với miền nam nước Úc. Tại Darwin, Vùng lãnh thổ Bắc Úc, tỷ lệ rắn cắn được báo cáo là 23,2/100.000 dân/năm với tỷ lệ nhiễm nọc độc là 7,9/100.000 dân/năm. Để so sánh, tại Perth, Tây Úc, tỷ lệ rắn cắn là 1,92/100.000 dân/năm và tỷ lệ nhiễm nọc độc là 0,5/100.000 dân/năm.