Cẩm nang Chăm sóc tích cực OH, ấn bản thứ 9, 2026. CHƯƠNG 115. HIẾN TẠNG

Cẩm nang Chăm sóc tích cực của OH, ấn bản thứ 9, 2026. Chủ biên: Jonathan M. Handy, Bala Venkatesh. (C) 2026 NXB ELSEVIER.
Dịch và chú giải: BS LÊ ĐÌNH SÁNG. Cuốn sách này được dịch và xuất bản trực tuyến vì mục đích học thuật, phi lợi nhuận, duy nhất trên các nền tảng yhoclamsang.net & sachyhoc.com của THƯ VIỆN MEDIPHARM. Bản quyền thuộc về Nhà xuất bản ELSEVIER và các tác giả.

CHƯƠNG 115. HIẾN TẠNG

Organ donation
Helen Ingrid Opdam; Daniel John Roberton Harvey

Oh’s Intensive Care Manual, 115, 1299-1309

GIỚI THIỆU

Hiến tạng (Organ donation) là một vấn đề quan trọng cần xem xét đối với nhiều người bệnh đang ở giai đoạn cuối đời tại khoa chăm sóc tích cực (Intensive Care Unit – ICU). Món quà hiến tạng giúp cứu sống và thay đổi hoàn toàn cuộc đời của hàng ngàn người trên toàn cầu thông qua hoạt động ghép tạng (Transplantation). Đây thường là phương pháp điều trị tối ưu nhất, và đôi khi là duy nhất, cho tình trạng suy tạng giai đoạn cuối. Mặc dù quy trình hiến tạng đã có nhiều bước tiến vượt bậc về mặt tổ chức và công nghệ trong những năm gần đây, cơ hội để hiến tạng vẫn tương đối hiếm. Trên thực tế, chỉ có khoảng 2% số ca tử vong trong bệnh viện đáp ứng đủ điều kiện hiến tạng, tùy thuộc vào đặc điểm bệnh lý của từng ca bệnh (Case-mix). Do đó, việc nhận diện mọi người bệnh có tiềm năng hiến tạng vào giai đoạn cuối đời là điều vô cùng cần thiết. Những cơ hội bị bỏ lỡ sẽ làm tăng thêm gánh nặng cho những người bệnh phải chạy thận nhân tạo kéo dài và tước đi cơ hội sống của những người đang khao khát chờ ghép tạng. Việc xác định và đưa ra lời đề nghị hiến tạng cũng thể hiện sự tôn trọng đối với quyết định của các cá nhân và gia đình có tâm nguyện hiến tặng.

Đại đa số các cơ quan dùng để cấy ghép đều được hiến tặng sau khi người bệnh qua đời. Mặc dù việc hiến tạng từ người sống đóng góp một phần quan trọng vào nguồn tạng ghép ở nhiều quốc gia, nhưng con đường này không thuộc phạm vi của chuyên ngành y học chăm sóc tích cực và sẽ không được thảo luận sâu hơn trong chương này.

Hiến tạng là một hành động mang tính vị tha, do đó, sự thành công của các chương trình hiến và ghép tạng phụ thuộc rất lớn vào niềm tin của công chúng. Điều này đòi hỏi sự công bằng và bình đẳng trong việc tiếp cận nguồn tạng ghép. Đồng thời, các quy trình hiến tạng phải đảm bảo tính minh bạch, chuẩn mực về đạo đức và tuân thủ các tiêu chuẩn y khoa khắt khe nhất. Một khái niệm đạo đức cốt lõi là “nguyên tắc người hiến đã chết” (Dead donor rule). Nguyên tắc này khẳng định một giới hạn đạo đức trọng tâm: việc hiến tạng tuyệt đối không được là nguyên nhân gây ra cái chết của người hiến và chỉ được tiến hành sau khi người đó đã thực sự qua đời. Tử vong phải được chẩn đoán dựa trên các tiêu chuẩn y khoa hiện hành và luật pháp sở tại, sử dụng các tiêu chuẩn về tuần hoàn (Circulatory criteria) hoặc tiêu chuẩn thần kinh (Neurological criteria).

Danh Pháp Và Định Nghĩa

Hệ thống danh pháp (Nomenclature) về hiến tạng đã liên tục thay đổi theo thời gian. Hiện nay, trên toàn thế giới vẫn tồn tại sự đa dạng trong việc sử dụng thuật ngữ để mô tả các khía cạnh khác nhau của quy trình này.