CÁC NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA Y HỌC GIẤC NGỦ, ẤN BẢN THỨ 2 (2026)
(Fundamentals of Sleep Medicine, 2nd Edition)
Tác giả: Richard B. Berry, Mary H. Wagner và Scott M. Ryals. Dịch & chú giải: BS. LÊ ĐÌNH SÁNG.
Bản dịch được chia sẻ vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. Nghiêm cấm thương mại hoá bản dịch này dưới bất kỳ hình thức nào.

CHƯƠNG 24. Các chế độ PAP nâng cao, Chuẩn độ NIV và Kích thích thần kinh hoành

Advanced PAP modes, NIV titration, and phrenic nerve stimulation
Richard B. Berry, MD, FAASM; Mary H. Wagner, MD, FAASM; Scott M. Ryals, MD, FAASM

Fundamentals of Sleep Medicine, Chapter 24, 485-524

GIỚI THIỆU VỀ CÁC CHẾ ĐỘ PAP NÂNG CAO

Chương này sẽ thảo luận về các chế độ của thiết bị áp lực đường thở dương (positive airway pressure – PAP) bao gồm: áp lực đường thở dương hai mức ở chế độ tự thở (bilevel positive airway pressure in the spontaneous mode – BPAP-S), chế độ tự thở-thời gian (spontaneous-timed mode – BPAP-ST), và chế độ thời gian (timed mode – BPAP-T); thông khí servo thích ứng (adaptive servoventilation – ASV); và hỗ trợ áp lực đảm bảo thể tích (volume-assured pressure support – VAPS).

Bảng 24-1: Các chế độ nâng cao của thiết bị áp lực đường thở dương (PAP)

Chú thích: ASV: Thông khí servo thích ứng; BPAP: Áp lực đường thở dương hai mức; EPAP: Áp lực đường thở dương thở ra; autoEPAP: Thiết bị tự động điều chỉnh EPAP trong giới hạn áp lực; IPAP: Áp lực đường thở dương hít vào; NPPV: Thông khí áp lực dương không xâm nhập; NIV: Thông khí không xâm nhập; PAP: Áp lực đường thở dương; PS: Hỗ trợ áp lực; S mode: Chế độ tự thở; ST: Tự thở-thời gian; OHS: Hội chứng giảm thông khí do béo phì; CSA: Ngưng thở khi ngủ trung ương; CSB: Kiểu thở Cheyne-Stokes; AVAPS: Hỗ trợ áp lực đảm bảo thể tích trung bình; iVAPS: Hỗ trợ áp lực đảm bảo thể tích thông minh; iBR: Tần số dự phòng thông minh. iVAPS của hãng ResMed, AVAPS của hãng Philips Respironics. Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) phân loại các thiết bị BPAP không có tần số dự phòng là E0470 và tất cả các loại thiết bị BPAP có tần số dự phòng là E0471. BPAP-S (BPAP tự thở, không có tần số dự phòng).

Bác sĩ lâm sàng chủ yếu chỉ định BPAP-S cho chứng ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (obstructive sleep apnea – OSA) nhưng cũng có thể dùng cho một số bệnh nhân mắc các rối loạn giảm thông khí (hypoventilation disorders) khi họ không đủ điều kiện sử dụng thiết bị BPAP có tần số dự phòng (backup rate) trong đợt điều trị ban đầu do các quy định của bảo hiểm. Các thiết bị BPAP-ST, ASV và VAPS là các hệ thống BPAP có sẵn tần số dự phòng và Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (Centers for Medicare and Medicaid Services – CMS) cùng hầu hết các nhà cung cấp bảo hiểm phân loại tất cả chúng là thiết bị hỗ trợ hô hấp (respiratory assist devices – RADs) mã E0471. Trong khi đó, CMS phân loại thiết bị BPAP không có tần số dự phòng (BPAP-S) là thiết bị RAD mã E0470.

Thiết bị BPAP cung cấp áp lực PAP hít vào (inspiratory PAP – IPAP) cao hơn và áp lực PAP thở ra (expiratory PAP – EPAP) thấp hơn. Mức hỗ trợ áp lực (pressure support – PS) do thiết bị BPAP cung cấp chính là sự chênh lệch giữa IPAP và EPAP (IPAP – EPAP). Trong chế độ tự thở (BPAP-S), bệnh nhân kích hoạt quá trình chuyển đổi từ EPAP sang IPAP bằng cách tạo ra lưu lượng hít vào. Thiết bị BPAP chuyển chu kỳ từ IPAP sang EPAP dựa trên các thuật toán độc quyền khi lưu lượng hít vào giảm xuống dưới một giá trị ngưỡng, thông thường dựa trên một tỷ lệ phần trăm của lưu lượng hít vào đỉnh.

Hình 24-1: Biểu đồ biểu diễn Áp lực theo Thời gian đối với Thiết bị Áp lực Đường thở Dương hai mức (BPAP). (A) Sơ đồ thay đổi áp lực khi sử dụng thiết bị BPAP. Hỗ trợ áp lực (PS) là sự chênh lệch giữa PAP hít vào (IPAP) và PAP thở ra (EPAP). Sự chuyển đổi từ EPAP sang IPAP được gọi là kích hoạt (tự nhiên hoặc do thiết bị), và sự chuyển đổi từ IPAP sang EPAP được gọi là chuyển chu kỳ (tự nhiên hoặc do thiết bị). Thời gian hít vào (Ti) là khoảng thời gian của chu kỳ IPAP (còn gọi là thời gian IPAP). Thời gian tổng chu kỳ (Ttot) là thời gian tính từ lúc bắt đầu một xung áp lực cho đến khi bắt đầu nhịp thở tiếp theo (chuyển từ EPAP sang IPAP). Thời gian tăng áp (rise time) là khoảng thời gian từ EPAP sang IPAP một khi sự chuyển đổi đã được kích hoạt. (B) Các biểu đồ về lưu lượng PAP và áp lực thiết bị PAP. Các tín hiệu lưu lượng PAP và áp lực thiết bị PAP được cung cấp bởi thiết bị PAP trong phòng lab giấc ngủ (được sử dụng cho chuẩn độ PAP bằng đa ký giấc ngủ). Diện tích dưới phần hít vào của đường cong lưu lượng chính là thể tích khí lưu thông.