CÁC NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA Y HỌC GIẤC NGỦ, ẤN BẢN THỨ 2 (2026)
(Fundamentals of Sleep Medicine, 2nd Edition)
Tác giả: Richard B. Berry, Mary H. Wagner và Scott M. Ryals. Dịch & chú giải: BS. LÊ ĐÌNH SÁNG.
Bản dịch được chia sẻ vì mục đích lan toả tri thức, hoàn toàn phi lợi nhuận. Nghiêm cấm thương mại hoá bản dịch này dưới bất kỳ hình thức nào.

Chương 25. Điều trị Hội chứng Ngưng thở khi ngủ Tắc nghẽn bằng Dụng cụ trong miệng

Oral appliance treatment for obstructive sleep apnea
Richard B. Berry, MD, FAASM; Mary H. Wagner, MD, FAASM; Scott M. Ryals, MD, FAASM

Fundamentals of Sleep Medicine, Chapter 25, 525-537

DỤNG CỤ TRONG MIỆNG

Dụng cụ trong miệng (Oral Appliance – OA) là một thiết bị được đặt vào trong khoang miệng nhằm mục đích điều trị tật ngủ ngáy hoặc Hội chứng Ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnea – OSA). Thiết bị này chia thành hai loại chính: Dụng cụ giữ/ổn định lưỡi (Tongue Retaining/Stabilizing Devices – TRDs/TSDs) (Hình 25-1) và Dụng cụ đưa hàm dưới ra trước (Mandibular Advancement Devices – MADs) (Hình 25-2). Các chuyên gia còn gọi dụng cụ đưa hàm dưới ra trước (MADs) bằng nhiều thuật ngữ khác như: máng trượt đưa hàm dưới ra trước (Mandibular Advancement Splints – MASs), thiết bị tái định vị hàm dưới (Mandibular Repositioning Devices – MRDs), máng trượt tái định vị hàm dưới (Mandibular Repositioning Splints – MRSs) hoặc khí cụ tái định vị hàm dưới (Mandibular Repositioning Appliances – MRAs). Trong y văn, phương pháp này được viết tắt là liệu pháp sử dụng dụng cụ trong miệng (Oral Appliance Therapy – OAT). Các dụng cụ ổn định/giữ lưỡi (TSD/TRDs) duy trì lưỡi ở vị trí nhô ra phía trước bằng cách giữ chặt lưỡi bên trong một bóng hút chân không (suction bulb). Dụng cụ đưa hàm dưới ra trước (MADs) gắn chặt vào các cung răng, tạo ra các mức độ mở khớp cắn và đưa hàm dưới ra trước khác nhau. Hình ảnh minh họa dụng cụ đưa hàm dưới ra trước kiểu Herbst (Herbst MAD) được trình bày ở Hình 25-3, và góc nhìn nghiêng của một bệnh nhân trước và sau khi mang dụng cụ đưa hàm dưới ra trước (MAD) được thể hiện ở Hình 25-4.

Hình 25-1 Bên trái, Dụng cụ giữ lưỡi (Tongue Retaining Device – TRD). Bên phải, Dụng cụ ổn định lưỡi (Tongue Stabilizing Device – TSD). Bác sĩ nha khoa chế tác riêng Dụng cụ giữ lưỡi cho từng bệnh nhân, trong khi Dụng cụ ổn định lưỡi được sản xuất sẵn với ba kích cỡ tiêu chuẩn (nhỏ, trung bình, lớn). (Nguồn: Berry RB. Fundamentals of Sleep Medicine. Philadelphia: Elsevier, 2012:350.)

Hình 25-2 Các phiên bản của dụng cụ trong miệng định vị vùng trước kiểu Thornton (Thornton Anterior Positioner – TAP). Thiết bị này bao gồm hai cung răng riêng biệt kết nối với nhau bởi một cơ chế đẩy ra trước. Hai khung hình bên trái: Cụm thiết bị điều chỉnh mở rộng ra bên ngoài từ cung hàm trên. Bệnh nhân hoặc bác sĩ sẽ xoay cụm này để thay đổi mức độ nhô ra của hàm dưới thông qua thao tác di chuyển móc kéo thanh ngang về phía trước. Khung hình bên phải: Ở thiết bị TAP-3, một chiếc khóa chuyên dụng đảm nhiệm vai trò đưa cung hàm dưới ra trước. (Nguồn: Berry RB. Fundamentals of Sleep Medicine. Philadelphia: Elsevier; 2012:351.)

Hình 25-3 Dụng cụ kiểu Herbst (Herbst Appliance). Các tay đòn hai bên cho phép người dùng điều chỉnh mức độ nhô ra trước của hàm dưới. (Nguồn: Berry RB. Sleep Medicine Pearls, xuất bản lần thứ 2. Philadelphia: Hanley & Belfus; 2003:175.)