COVID-19: Các vấn đề liên quan đến bệnh đái tháo đường ở người lớn

Author:

Deborah J Wexler, MD, MSc

Section Editor:

Irl B Hirsch, MD

Deputy Editor:

Jean E Mulder, MD

Dịch & tổng hợp: Bs Lê Đình Sáng, Khoa Nội tiết Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An

Link bài gốc: https://www.uptodate.com/contents/covid-19-issues-related-to-diabetes-mellitus-in-adults

I.   Tổng quan

Việc chăm sóc bệnh nhân bị rối loạn nội tiết trong đại dịch COVID-19 đặt ra những thách thức do bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ bị bệnh nặng hơn. COVID-19 dường như gây ra các biểu hiện nghiêm trọng của bệnh tiểu đường, bao gồm nhiễm toan ceton do tiểu đường (DKA), trạng thái tăng áp lực thẩm thấu do tăng đường huyết (HHS) và kháng insulin nghiêm trọng.

II. Nguy cơ nhiễm Covid-19 nặng ở bệnh nhân tiểu đường

Bệnh Covid-19 nặng được định nghĩa là cần nhập viện, cần đặt nội khí quản, nằm hồi sức và tử vong, có thể xảy ra ở những người khỏe mạnh ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ bệnh nặng rõ ràng nhất ở người tuổi cao hoặc mắc các bệnh nội khoa tiềm ẩn, bao gồm cả bệnh tiểu đường [1,2 ].

Bệnh nhân đái tháo đường týp 2 có nhiều khả năng bị biến chứng nghiêm trọng, phải nhập viện chăm sóc đặc biệt (ICU), thời gian nằm viện lâu hơn và tử vong do COVID-19 [2-7].

● Ở Trung Quốc, tỷ lệ tử vong theo trường hợp là 7,3% ở bệnh nhân tiểu đường (rất có thể là bệnh tiểu đường loại 2) trong khi tỷ lệ tử vong của trường hợp chung là 2,3% [8].

● Trong một nghiên cứu hồi cứu từ Hoa Kỳ, tỷ lệ tử vong là 14,8% ở bệnh nhân đái tháo đường và 28,8% ở bệnh nhân đái tháo đường hoặc tăng đường huyết không kiểm soát, so với 6,2% không có [3].

● Trong một báo cáo của một nghiên cứu thuần tập từ Vương quốc Anh, tỷ lệ tử vong thô của bệnh nhân đái tháo đường týp 2 là 260/100.000 người so với 27/100.000 người trong tổng dân số không mắc bệnh đái tháo đường (đã điều chỉnh [theo tuổi, giới tính, kinh tế xã hội yếu tố, bệnh đi kèm khác], [OR] 1,80, KTC 95% 1,75-1,86) [7].

Có rất ít dữ liệu đánh giá nguy cơ bệnh nặng và tử vong ở bệnh nhân tiểu đường loại 1. Trong nghiên cứu thuần tập từ Vương quốc Anh, bệnh nhân đái tháo đường týp 1 cũng tăng nguy cơ tử vong khi nhập viện so với dân số chung không mắc đái tháo đường (tỷ lệ thô 138 so với 27 trên 100.000 người, OR điều chỉnh 2,86, KTC 95% 2,58-3,18) [7]. Nghiên cứu của Vương quốc Anh đã không báo cáo dữ liệu về những người mắc bệnh tiểu đường loại 1 từ 49 tuổi trở xuống do lo ngại về quyền riêng tư liên quan đến cỡ mẫu nhỏ. Do đó, có một số dữ liệu hạn chế về dân số này, mặc dù, nếu bị nhiễm bệnh, họ có khả năng mắc bệnh kéo dài hơn so với những người khỏe mạnh tương tự không mắc bệnh tiểu đường loại 1, như đã thấy ở các bệnh nhiễm trùng khác [9].

Tuổi tác, béo phì và các bệnh đi kèm khác là những mối tương quan chặt chẽ với bệnh nặng ở đái tháo đường trong các phân tích quan sát, nhưng mối quan hệ giữa các yếu tố nguy cơ này rất phức tạp [10]. Cả bệnh tiểu đường và béo phì dường như là các yếu tố nguy cơ độc lập đối với bệnh nặng, nhưng tùy thuộc vào dân số được nghiên cứu và kết quả, một yếu tố có thể mạnh hơn yếu tố kia. Ví dụ, bệnh tiểu đường có liên quan tích cực với tuổi tác, là một yếu tố dự báo tử vong mạnh mẽ do COVID-19. Béo phì có liên quan tỷ lệ nghịch với tuổi tác, có thể làm giảm sức mạnh của nó như một yếu tố nguy cơ gây tử vong. Tuy nhiên, béo phì, với tình trạng tiền viêm và cơ chế hô hấp bị thay đổi, là một yếu tố nguy cơ mạnh đối với nhập viện, nhập ICU và suy hô hấp [11-13].