Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường. CHƯƠNG 15. QUẢN LÝ BỆNH LÝ BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường (Diabetic Neuropathy) – Ấn bản 2022
Chủ biên: Mitra Tavakoli – Nhà xuất bản: Elsevier
Biên dịch và Chú giải: THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website của Thư viện Medipharm: yhoclamsang.net – sachyhoc.com

CHƯƠNG 15. QUẢN LÝ BỆNH LÝ BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Prashanth R.J. Vas^1,2 và Venu Kavarthapu^1,3

¹ Phòng khám Bàn chân Đái tháo đường, Bệnh viện King’s College, London, Vương quốc Anh
² Viện Đái tháo đường, Nội tiết và Béo phì King’s Health Partners, London, Vương quốc Anh
³ Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện King’s College, London, Vương quốc Anh

Management of diabetic foot disease
Diabetic Neuropathy, Chapter 15, 235-258

GIỚI THIỆU

Tỷ lệ hiện mắc (Prevalence) của đái tháo đường trên toàn cầu gia tăng không ngừng đồng nghĩa với việc gánh nặng các biến chứng liên quan sẽ tăng đáng kể trong những thập kỷ tới. Bệnh lý bàn chân đái tháo đường (Diabetic Foot Disease – DFD) có lẽ là biến chứng đáng sợ nhất, tạo ra gánh nặng to lớn cho cả cá nhân và xã hội. Tỷ lệ cắt cụt chi dưới (Lower Extremity Amputation – LEA) tiếp tục gia tăng ở nhiều quốc gia. Ví dụ, tại Vương quốc Anh, các bác sĩ thực hiện khoảng 169 thủ thuật này mỗi tuần. Nguy cơ tử vong rất đáng báo động, với tử suất (Mortality) trong 5 năm do Bệnh lý bàn chân đái tháo đường còn cao hơn so với nhiều loại ung thư. Gánh nặng kinh tế cũng rất khổng lồ – chi phí trực tiếp ước tính cho việc chăm sóc bàn chân đái tháo đường ở Anh tương đương với 1 bảng Anh trong mỗi 140 bảng Anh mà Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) chi tiêu trong năm 2014-2015. Tại Hoa Kỳ, mỗi ca bệnh mới mắc có thể làm tăng thêm gánh nặng tài chính từ 11.710 USD đến 16.833 USD vào chi tiêu chăm sóc sức khỏe hàng năm của một cá nhân, gấp đôi chi phí điều trị đái tháo đường thông thường. Ngoài ra, xã hội còn phải gánh chịu những chi phí gián tiếp vô hình khó ước tính hơn, chẳng hạn như mất thu nhập do nghỉ việc, ảnh hưởng đến sự nghiệp và gia đình. Các báo cáo cũng ghi nhận tỷ lệ biến chứng bàn chân liên quan đến đái tháo đường ở các nước thu nhập thấp và trung bình cao hơn, và thường xảy ra ở độ tuổi trẻ hơn.

Tuy nhiên, nhiều cải tiến và đổi mới gần đây đã cải thiện đáng kể tiên lượng cho người bệnh có bàn chân đái tháo đường. Trong chương này, chúng tôi thảo luận về việc quản lý đa chuyên khoa (Multidisciplinary) đối với Bệnh lý bàn chân đái tháo đường, tập trung vào loét bàn chân đái tháo đường (Diabetic Foot Ulceration – DFU) và bệnh lý thần kinh xương khớp Charcot (Charcot Neuroarthropathy – CN). Chúng tôi sẽ khám phá các nguyên tắc chăm sóc hiện đại bao gồm vai trò ngày càng quan trọng của các chuyên khoa phẫu thuật trong lĩnh vực bàn chân đái tháo đường.

QUẢN LÝ LOÉT BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Tỷ lệ mắc mới (Incidence) trong suốt cuộc đời của loét bàn chân đái tháo đường (DFU) dao động từ 19% đến 35% ở người bệnh đái tháo đường. Tình trạng này được định nghĩa là sự phá hủy da bàn chân (từ mức mắt cá chân trở xuống) xâm lấn tối thiểu qua lớp trung bì. Ở phương Tây, tỷ lệ mắc mới hàng năm của DFU ước tính khoảng 2%, mặc dù một số báo cáo ở các khu vực địa lý khác ghi nhận tỷ lệ cao tới 8%. Tỷ lệ hiện mắc của DFU nằm trong khoảng từ 5% đến 13% tùy thuộc vào quần thể và hệ thống y tế khảo sát. Tam giác bệnh lý bao gồm mất cảm giác bảo vệ (Loss of Protective Sensation – LOPS), thiếu máu cục bộ (Ischemia) và biến dạng bàn chân (Foot Deformities) cùng hiện diện trong DFU, và diễn tiến lâm sàng thường phức tạp do nhiễm trùng. Do đó, các nguyên tắc cốt lõi của việc chăm sóc DFU tập trung vào việc nhận biết sớm vết loét, phát hiện kịp thời tình trạng thiếu máu cục bộ và cung cấp chăm sóc tiêu chuẩn (Standard Care – SC) chất lượng cao (bao gồm chăm sóc vết thương, điều trị nhiễm trùng kịp thời, tái tưới máu khi cần thiết và cung cấp các biện pháp giảm áp hiệu quả), tốt nhất là trong môi trường đa chuyên khoa. Đồng thời, các bác sĩ cần tối ưu hóa các bệnh lý nội khoa đi kèm mà người bệnh DFU thường gặp phải.