Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường. CHƯƠNG 8. NHỮNG CÂU HỎI HÓC BÚA VÀ BÍ ẨN VỀ BỆNH LÝ THẦN KINH ĐAU VÀ KHÔNG ĐAU

Bệnh lý Thần kinh Đái tháo đường (Diabetic Neuropathy) – Ấn bản 2022
Chủ biên: Mitra Tavakoli – Nhà xuất bản: Elsevier
Biên dịch và Chú giải: THS.BS. LÊ ĐÌNH SÁNG
Xuất bản trực tuyến duy nhất trên các website của Thư viện Medipharm: yhoclamsang.net – sachyhoc.com

CHƯƠNG 8. NHỮNG CÂU HỎI HÓC BÚA VÀ BÍ ẨN VỀ BỆNH LÝ THẦN KINH ĐAU VÀ KHÔNG ĐAU

Johan Røikjer và Niels Ejskjaer

Trung tâm Đái tháo đường Steno Bắc Đan Mạch, Bệnh viện Đại học Aalborg, Aalborg, Đan Mạch Trung tâm Tương tác Cảm giác – Vận động, Đại học Aalborg, Aalborg, Đan Mạch Khoa Nội tiết và Y học Lâm sàng, Bệnh viện Đại học Aalborg, Aalborg, Đan Mạch

The conundrum and enigma of painful and painless neuropathy
Johan Røikjer; Niels Ejskjaer
Diabetic Neuropathy, Chapter 8, 123-133

GIỚI THIỆU

Những câu hỏi hóc búa về các bệnh lý thần kinh đái tháo đường thể đau (Painful) và không đau (Painless) đã được mô tả trên lâm sàng từ nhiều thế kỷ trước. Gần đây hơn, vào năm 1983, các tác giả đã mô tả diễn tiến tự nhiên của bệnh lý thần kinh đau cấp tính (Acute Painful Neuropathy), và đến năm 1992 lại được nhắc đến như sau: “Các bệnh lý thần kinh đái tháo đường tạo thành một nhóm các tình trạng đa dạng: điều đáng chú ý là có sự phân biệt rất rõ rệt giữa những trường hợp có thể hồi phục (bệnh lý thần kinh đau cấp tính, bệnh lý rễ thần kinh, bệnh lý đơn dây thần kinh) và những trường hợp tiến triển nặng dần (bệnh lý thần kinh cảm giác và tự chủ). Có nhiều sự khác biệt về lâm sàng, cấu trúc và sinh lý giữa các nhóm này”. Hơn nữa, một nghiên cứu điển hình xuất sắc vào năm 1999 đã báo cáo rằng bệnh lý thần kinh ngoại biên thể đau có thể là một bệnh lý của nơ-ron thứ ba (Third Neuron Disease). Theo thời gian, nhiều bác sĩ lâm sàng tâm huyết đã xây dựng được các mô tả chi tiết về diễn tiến tự nhiên cũng như các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh lý thần kinh ngoại biên đau và không đau, tạo nền tảng vững chắc cho những nỗ lực nghiên cứu ngày nay.

Bệnh lý thần kinh cảm giác xa gốc đối xứng (Distal Symmetrical Sensory Neuropathy) chắc chắn là mô hình bệnh lý phổ biến nhất ở người mắc đái tháo đường với tỷ lệ hiện mắc trong suốt cuộc đời (Lifetime Prevalence) khoảng 50%, và có liên quan đến bệnh lý thần kinh đái tháo đường thể đau (Painful Diabetic Neuropathy) trong tối đa 40% các trường hợp. Sự hiện diện của bệnh lý thần kinh đái tháo đường thể đau mà không đi kèm bệnh lý thần kinh cảm giác ngoại biên gần như không tồn tại hoặc rất hiếm gặp – do đó, bệnh lý thần kinh cảm giác sẵn có dường như là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển của thể đau. Giới chuyên môn vẫn chưa rõ liệu hai tình trạng này chỉ đơn thuần cùng tồn tại hay có một mối liên hệ nhân quả rõ rệt hơn.

Nhìn chung, sinh lý bệnh (Pathophysiology) và diễn tiến tự nhiên của bệnh lý thần kinh đái tháo đường thể đau và không đau vẫn là một bí ẩn đối với nhiều bác sĩ lâm sàng, nhà nghiên cứu và cả bản thân người bệnh.

CÁC BIỂU HIỆN LÂM SÀNG VÀ CÁC KIỂU BỆNH LÝ THẦN KINH RẤT ĐA DẠNG